Böbrek taşı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Taşın düşmesi öncelikle taşın boyutuna ve lokalizasyonuna bağlıdır. Büyük taşlar ve yukarıda yani böbreğe yakın yerleşimli taşlar için cerrahi tedavi ve ESWL gerekirken gerekirken 5 mm’den küçük olan taşlar ve üretra gibi aşağı yerleşimli taşlar kendiliğinden düşebilir. Bunun için hidrasyonu artırmak (bol bol su içmek), böbreğe iyi gelen besinleri tüketmek, tuz alımını azaltıp, hareketli bir yaşam sürdürmek taşın düşürülmesini sağlayabilir.

Böbrek taşı böbreklerden süzülen idrarın içinde bulunan minerallerin ve asit tuzlarının konsantrasyonunun artmasıyla birlikte böbrek ve üriner sistemde birikip tıkanıklıklara yol açmasıdır.

Böbrek taşlarının %90’ı bol su içilince 3-6 haftada kendiliğinden düşer bu süreçte ağrıyı hafifletmek için ağrı kesici ilaçlar kullanılır ve enfeksiyon varsa antibiyotik kullanılır. Taşın boyutu büyükse eğer diğer tedavi seçenekleri yapılır.

5-6 mm’den küçük olan taşlar kendiliğinden düşebilirken daha büyük taşlar için girişimsel yöntemlere ihtiyaç vardır. Bunun için ESWL, PNL( Perkütan litotomi ve üreteroskopi gibi yöntemler denenir. 

  • ESWL: Taşın üzerine yönlendirilen şok dalgalarıyla böbrek taşı kırma  işlemidir. Kırılan taşlar idrar yoluyla atılır. Bu işlem sırasında hasta ağrı duyulabilir bunun için tedaviye başlamadan önce ağrı kesici kullanılır. Tedaviden hemen sonra hasta taburcu olabilir yatış gerektirmez. Taşların yaklaşık  %80’i bu yöntemle kırılır, 2 cm’den küçük taşlar için uygundur.
  • Perkütan nefrolitotomi: Bu işlem sırtta böbrek hizasında yaklaşık 1 cm’lik kesi yapılarak uygulanır. İşlem sırasında radyolojik görüntüleme ile iki ucu açık ince bir tüp böbreğe yerleştirilir. Bu tüp ile taşın yeri belirlenir ardından taş çıkartılır.
  • Üreteroskopi: Üreterde ve daha aşağıda bulunan taşların daha invaziv olan açık cerrahiye gerek kalmadan üretradan teleskopik aletlerle girilerek taşın direk olarak alınması eğer daha büyükse kırılıp alınmasıdır.

Ağrılar bel bölgesinden anal(makat) bölgeye doğru yer değiştirir. Bu ağrılar çok şiddetlidir ve en sık bulantı, kusma, soğuk soğuk terleme, ateş, ishal  şikayetleri eşlik edebilir. Sancılarla birlikte idrardan kan gelme ve idrarda azalma şikayetleri görülebilir. Ağrılar yaklaşık 1-2 saat devam eder.

Böbrek taşının en sık belirtisi şiddetli yan ağrısıdır. Bu ağrının tipi kolik(, ara ara artıp azalan kramp) tarzdadır. Ağrı daha çok sırtta ve genital bölgede (kadınlarda labialar, erkeklerde testislerde) oluşur. Böbreklerde bulunmasına rağmen taş kasık çevresinde ağrıya neden olabilir.

Taş oluşumunda diyetin(beslenmenin) yeri büyüktür. Beslenme şekline düzelterek taş oluşumunu büyük oranda engellemek mümkün bunun için; 

  • Bol miktarda su tüketmek ve sıvı almak (ortalama 2.5 lt)
  • Çok miktarda lifli yiyecekler(yulaf, şeftali, kayısı, brokoli) tüketmek
  • Gazlı içeceklerden(kola, gazoz vb.) uzak durmak
  • Kalsiyum içeren süt ve süt ürünlerinden hiç tüketilmemesinden kaçınıp makul ölçülerde alınmalıdır. Bunların hiç tüketilmemesi taş oluşma riskini bile arttırabilir.
  • Limon suyu içeriğindeki sitrik asitten dolayı taş riskini azalttır fakat portakal ve elma suyu gibi içecekler taş oluşumunu arttırabilir.
  • Şarabın taş oluşumuna koruyucu etkisi bulunabiliyorken bira gibi alkollü içecekler ürik asit içerdiğinden dolayı taş oluşum riskini arttırabilir.
  • Tuz kullanımı azaltmak gerekir.
  • Sedasyon (hareketsiz) yaşamdan uzak durup hareketli ve egzersiz bir yaşam tarzı tercih edilmeli ve stresten uzak durulmalıdır.
  • Et, ıspanak, karnabahar ve mantar gibi proteini yüksek besinlerin tüketiminin azaltılması gerekir.
  • Kalsiyum oksalat taşlarına kabak çekirdeği iyi gelebilir.
  • Zeytin yağı ve sirke taş düşürülmesine yardımcı olur.

Böbrek taşı ile İlgili Makeleler

Böbrek Taşı

Böbrek Taşı; süzülen idrarın içindeki mineral ve asit tuzlarının birikmesiyle oluşan kitlelerdir. Tedavisi için ilaçlar, ameliyat ve ESWL ile taş kırma yöntemleri uygulanmaktadır.

makaleyi incele