evim.com

Mide Bulantısı Belirtileri

Mide bulantısı, beraberinde kusma isteği de uyandıran bir rahatsızlıktır. Mide bulantısı bir çok durumun ya da hastalığın ya da belirtisi olabilir.

Mide Bulantısı Nedir?

Mide bulantısı, kişide kusma isteği uyandıran ve insanı rahatsız eden bir duygu durumudur. Mide bulantısına solukluk, soğuk terleme, vücut salgılarında artış ve kalp çarpıntısı (taşikardi) eşlik edebilir. Mide bulantısı çoğu zaman kusma ile sonuçlanır. Kusma ise mide içeriğinin refleks ile yemek borusundan geçip ağızdan atılması anlamına gelir. Mide bulantısı ve kusma hastalık değil, altta yatan hastalıkların belirtileri olarak meydana gelir.

Mide Bulantısı Belirtileri

Mide bulantısı bir hastalık olmayıp altta yatan bir hastalığın veya durumun belirtisidir. Hekim; hastanın klinik öyküsü, fizik muayene, labaratuvar veya gerekli durumlarda görüntüleme yöntemlerinin yardımıyla altta yatan nedeni bulmaya çalışır ve tedaviyi ona göre planlar.

Örneğin mide bulantısına kusma, ishal, yüksek ateş eşlik ediyorsa ilk olarak bağırsak enfeksiyonu akla gelir ve buna yönelik tetkikler yapılır.

Mide bulantısı apandisit, pankreatit, kolesistit, mezenter iskemisi gibi nedenlere bağlıysa genellikle şiddetli karın ağrısı eşlik eder. Bunlar, acil müdahale gerektiren hastalıklardır.

Mide Bulantısı Nedenleri Nelerdir?

Mide bulantısının nedeni sindirim sistemiyle ilgili olabildiği gibi sistemik hastalıklar ve toksinler nedeniyle de mide bulantısı meydana gelebilir.

Beyin sapında bulunan kusma merkezi (area postrema) ; sindirim sistemi, iç kulak, beyindeki işitsel ve görsel alanlardan uyarı alır. Bu uyarılar çevresel sinirlerle gönderilir. Beyin ile periferik kan dolaşımı arasında madde geçişini denetleyen kan beyin bariyeri bulunur. Ancak kusma merkezi denen area postremada kan beyin bariyeri yoktur. Yani dolaşımda bulunan her türlü zararlı madde bu bölgedeki reseptörler tarafından algılanır. Bu bölgedeki reseptörler ilaçlar, kemoterapötik ajanlar, toksinler, üremi (kanda üre miktarının artışı), asidoz (kan ph’ının 7.35’in altında olması), hipoksi (oksijensizlik), ve radyasyon ile uyarılır.

Sindirim sistemi ile ilgili nedenler

  • Mekanik tıkanıklıklar: Mide çıkış tıkanıklıkları veya ince bağırsak tıkanıklıklarını kapsar. Mide ve pankreas kanseri, inflamatuvar hastalıklar veya ülserlere bağlı meydana gelir. Fışkırır tarzda kusma ile beraberdir.
  • Motilite bozuklukları: Sindirim sistemi organlarında besinlerin geçişine izin veren hareketlerinde bozulma anlamına gelir. Mide felci ve fonksiyonel dispepsi (ağrı, yemek sonrası rahatsızlık, dolgunluk, erken doyma semptomlarının genel ismi) bu grupta yer alır.
  • Diğer nedenler: Pankreas iltihabı, karaciğer iltihabı, safra kesesi iltihabı, apandisit, peritonit (karın içi organları saran zarın iltihabı) ve bağırsaklara kan gitmemesi sonucu da bulantı ve kusma görülebilir.

Metabolik nedenler

  • Diyabet: Diyabetin komplikasyonları veya direkt olarak kendisi mide bulantısına neden olabilir. Kan şekerinin düşmesi veya kan şekerinin yükselmesi diyabetik hastalarda sık karşılaşılan sorunlardır ve her ikisi de mide bulantısına neden olabilmektedir. Mide ülseri, gastrit ve kanserinden sorumlu olan h.pylori bakterisinin tip 1 diyabet ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Dolaylı olarak h.pylori enfeksiyonuna bağlı mide ağrısı, yanma, dolgunluk hissi, bulantı ve kusma görülebilmektedir.
  • Diyabetik ketoasidoz: İnsülin eksikliğine bağlı olarak keton cisimlerinin fazla üretilmesi ve buna bağlı semptomların açığa çıktığı tablodur. Kan şekerinin yükselmesi, vücudun susuz kalması ve asidoz (kan ph’ının 7.35’in altına düşmesi) meydana gelir. Acil müdahale gerektiren bu tablo, bulantı ve kusma nedenleri arasındadır.
  • Hiperparatiroidizm ve hipoparatiroidizm: Paratiroid hormonu, kalsiyum dengesinde rol oynayan bir hormondur. Paratiroid bezinden salgılanır. Kemikten kana kalsiyum geçişini sağlar. Paratiroid hormonunun fazla salgılanması veya az salgılanması bulantıya neden olur.
  • Hiponatremi: Sodyum, metabolizma için en önemli iyonlardan biridir. Kan sodyum düzeyinin 135 mEq/L’nin altında olmasına hiponatremi denir. Hiponatreminin belirti ve bulguları çok geniş olmakla beraber bulantı da hiponatremi semptomları arasındadır.
  • Hipertiroidi: Tiroid bezinin fazla çalışmasıdır. Nadiren de olsa bulantı kusma semptomlarına neden olabilir.

Sinir sisteminden kaynaklı nedenler

  • Migren: En belirgin semptomu baş ağrısı olan nörolojik bir hastalıktır. Migren hastalarının çoğunda, baş ağrısı ataklarına mide bulantısının eşlik ettiği bilinmektedir.
  • Kafa içi basınç artışına neden olan olaylar: Beyin ödemi, kafa içindeki bir tümörün kanaması veya apseleşmesi, hidrosefali (beyinde su birikmesi), akut bakteriyel menenjit kafa içi basınç artışına neden olarak bulantı ve kusmaya neden olur.
  • Demiyelizan hastalıklar: Sinir hücrelerini sıkıca sararak uyarıların hızlıca iletilmesini sağlayan protein yapıya miyelin denir. Miyelin sentezinin bozulduğu veya yıkımının arttığı hastalıklara merkezi sinir sisteminin miyelin hastalıkları denir. Multipl skleroz (MS) hastalığı bunlardan biridir. Bu hastaların bazılarında bulantı kusma şikayetleri görülmektedir.

Enfeksiyonlar

  • Gastroenteritler: Bağırsak enfeksiyonu anlamına gelmektedir. Genellikle ağız yoluyla alınan bakteri, virüs veya parazitlerin neden olduğu bulantı, kusma, ateş, ishal gibi semptomları içeren klinik tablodur. Çocuklarda gastroenteritin en sık etkeni rotavirüs, yetişkinlerde ise norovirüstür.
  • Gastroenteritler dışındaki diğer enfeksiyonlar da (örneğin üst solunum yolu enfeksiyonu) bulantı ve kusmaya neden olabilir.

İlaçlar

  • Kemoterapötik ilaçlar: Sisplatin, dakarbazin, metotreksat, sitarabin, vinblastin başta olmak üzere çeşitli kanserlerin tedavisinde kullanılan bu ilaçların en sık görülen yan etkilerinden birisi mide bulantısıdır. Bu ilaçlara bağlı şiddetli mide bulantısını önlemeye yönelik ek ilaçlar (metoklopramid) tedaviye eklenmektedir.
  • Asetilsalisilik asit ve diğer non-steroid antiinflamatuvar ilaçlar, antidiyabetikler, doğum kontrol hapları, digoksin, beta blokerler, kalsiyum kanal blokerleri, diüretikler, antitüberküloz ilaçlar, bazı antibiyotikler, antiparkinson ilaçlar ve teofilinler mide bulantısına neden olabilen ilaçlardır.

Diğer nedenler

  • Ameliyat sonrası, radyasyon terapisi, alkol, sistemik lupus eritematosis, skleroderma, kalp krizi, kanserler, vertigo, araç tutması, gebelik, anaflaksi (şiddetli alerjik reaksiyon), psikiyatrik yeme bozuklukları, dalak büyümesi (splenomegali), anksiyete ve depresyon da mide bulantısına neden olabilmektedir.

Mide bulantısı için hangi doktor ve hangi bölüme, ne zaman gidilmeli?

Mide bulantısına neden olan her bir durum farklı bir branşı ilgilendirebilir. Ancak ilk etapta gidilecek bölüm Gastroenteroloji bölümüdür. Gastroenteroloji bölümü bulunmayan hastanelerde İç Hastalıkları (Dahiliye) bölümünden randevu alınabilir. Altta yatan başka bir hastalık olması halinde, doktor hastayı gerekli bölüme yönlendirecektir.

Mide bulantısını takiben fışkırır tarzda kusma, karın ağrısı, kanlı kusma, karında hassasiyet, ishal, kanlı ishal, ateş, sarılık, baygınlık hissi, bilinç kaybı gibi semptomlar eşlik ediyorsa bir an önce doktora gidilmelidir.

Ayrıca mide bulantısını takiben kusmaya bağlı olarak sıvı ve elektrolit kaybedilir. Sıvı ve elektrolit kaybı ciddi bir problemdir. Sıvı kaybının (dehidratasyon) en erken bulgularından biri ağız kuruluğudur. İlerleyen dönemlerde idrar miktarında azalma ve idrar renginde koyulaşma meydana gelir. Eğer kusma dirençliyse (bir günden fazla sürdüyse) ve yeterli sıvı tüketimi yoksa mutlaka doktora gidilmelidir.

Mide bulantısının yatak istirahatiyle 24 saat içinde iyileşmesi beklenir. 24 saatten uzun süren mide bulantısı varsa ya da sürekli mide bulantısı yaşanıyorsa doktora gidilmelidir.

Gıda zehirlenmesinden şüphelenilen durumlarda doktor başvurulmalıdır.

Bilinen bir travma (örneğin kafa travması) sonrası mide bulantısı geliştiyse vakit kaybetmeden doktora gidilmelidir.

Makaleyi faydalı buldun mu?
1
0
Makeleyi Paylaşın

Mide bulantısı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Mide bulantısı gebeliğin erken semptomlarından birisidir. Genellikle 4-8. haftalarda başlaması beklenir. Bazı gebelerde hiç görülmeyebilir veya daha geç dönemde ortaya çıkabilir.

Mide bulantısı gebeliğin ilk trimester belirtilerindendir. Genellile 13-14. haftalar olmak üzere ilk trimesterda geçmesi beklenir. Ancak bazı gebeliklerde daha uzun sürebilir veya gebelik boyunca devam edebilmektedir.

Burun ve sinüsler normalde belli bir miktar mukus üretir. Böylece solunan havanın nemli tutulmasını ve vücuda giren yabancı maddelerin yakalanmasını sağlar. Normalde bu mukus salgıları kişiyi rahatsız etmez ancak fazla miktarda üretildiğinde geniz akıntısı şeklinde hissedilir. Boğazdan geçerek mideye ulaşan fazla miktarda mukus, kişide mide bulantısına neden olabilir.

Yüz kemiklerinde yer alan boşlukların (sinüsler) iltihaplanmasına sinüzit denir. Sinüzitte mide bulantısı olması beklenmez ancak yoğun post nazal akıntı (geniz akıntısı) sonucu mide bulantısı olabilir.

Hafif ve orta dereceli idrar yolu enfeksiyonları daha çok sık idrar çıkma, idrar yaparken yanma hissi ve ateş (sistit hariç) ile seyreder. 

Erkek cinsiyet, yaşlı hastalar, hastane enfeksiyonları, gebelik, geçirilmiş idrar yolları ameliyatı, idrar yollarında anomali, yedi günden uzun süren semptomlar, diyabet ve bağışıklık sistemi baskılanmış hastalar komplike idrar yolu enfeksiyonu olarak kabul edilir. Komplike idrar yolu enfeksiyonunda huzursuzluk, halsizlik, mide bulantısı görülebilir.