evim.com

Otizm Belirtileri

Otizm sosyal-iletişimsel alanda yetersizlikler ve sınırlı, tekrarlayıcı davranışlar ile seyreden nörogelişimsel bir bozukluktur.

Otizm (OSB) Nedir?

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), kişilerde sosyal-iletişimsel alanda yetersizlikler ve sınırlı, tekrarlayıcı davranışlar ve ilgi alanlarıyla seyreden bir nörogelişimsel bozukluktur. Otizm tanılı bireylerde bozukluğun yol açtığı zorluklar farklı olmakla birlikte farklı düzeylerde zeka gerilikleri görülür. Bu bireylerin çok az bir kısmında müzik yeteneği vb. yeteneklere rastlanır.

Otizmin toplumda görülme oranı binde 2.6’dır. Erkek çocuklarda kız çocuklarına göre 3-4 kat daha fazla görülür. Otizm tanılı bir çocuğu olan ailenin ikinci çocuklarında otizm görülme sıklığı %4-10 civarıdır.

Atipik otizm, eski sınıflandırmada, Yaygın Gelişimsel Bozukluklar (YGB) içerisinde bir alt kategori olarak incelenirdi. Hafif seyirli belirtilerin eşlik ettiği otizm için kullanılan bir tanım olan atipik otizm, yeni sınıflamada yer almamaktadır. Tüm otizm türleri Otizm Spektrum Bozukluğu başlığı altında incelenmiştir.

Otizm Belirtileri Nelerdir?

Otizm sosyal alanda yetersizlikler ve tekrarlayıcı davranışlarla seyreder. Bir çocukta otizm spektrum bozukluğundan şüphelenmek için bu belirtilerin hepsinin olmasına gerek yoktur. Otizmde temel belirtiler son sınıflandırmaya göre 2 boyutta incelenir:

1- Toplumsal iletişim ve etkileşimde sürekli yetersizliğin bulunması

  • Karşılıklı diyalog yürütmekte güçlük çekme
  • Göz teması kurmama, göz göze bakmaktan kaçınma
  • Gülümsemeye gülümseme ile karşılık vermeme
  • Donuk yüz ifadesi
  • Kucağa alınmaktan hoşlanmama
  • İsmiyle seslenildiğinde bakmama
  • 7-8 aylıkken ‘ce-e’ oyununa tepki vermeme
  • 1 yaşın sonunda ‘bay bay’ yapmayı öğrenememe
  • 1 yaşında anlamlı bir kelime söyleyememe
  • 2 yaşında 2 kelimeli cümle kuramama
  • Hayali oyun paylaşamama ve arkadaş edinememe, arkadaşa ilgi duymama
  • Tek başına olmaktan mutluluk duyma, diğer insanlarla eğlenme, ilgilerini paylaşma ihtiyacı duymama
  • Çevrede olup bitene ilgi duymama
  • 3 yaşında senaryolu oyun oynamama, oyun kurmama
  • Bir şey istediklerinde o şeyi parmakla göstermek yerine annelerinin elini o şeye götürürler
  • Kendisinden bahsederken "ben" demek yerine "o" derler, ya da "ben onu istiyorum" yerine "Ali onu istiyor" diyebilirler.
  • Bazı çocuklar konuşmadan önce okumayı öğrenebilir.

2- Sınırlı, tekrarlayıcı davranışlar ya da ilgiler

  • Oyuncaklarla amacına uygun oynamak yerine sadece oyuncak dizme veya oyuncak ve nesneleri çevirme,
  • Dönen nesnelere ilgi duyma(çamaşır makinesini uzun süre izlemek gibi)
  • Bazı eşyalara aşırı bağlılık (şişe kapakları, cep telefonları)
  • Ekolali, yani söylenenlerin çocuk tarafından aynen tekrar edilme durumu ya da bir cümleyi saatlerce tekrar etme
  • Aynı olmakta ısrar, rutine sıkı sıkıya bağlı olma veya ritüelleşmiş davranışlar (ufak değişimlerde aşırı stres, selamlaşma ritüelleri, her gün aynı yolu veya aynı yemeği tercih, oda düzeni değiştiğinde aşırı tepki verme )
  • Duyusal olarak aşırı ya da az duyarlılık (acıya/sıcağa aşırı duyarsızlık, belirli ses veya dokunuşlara karşı beklenmeyen tepki)
  • Nesneleri aşırı koklama veya onlara aşırı dokunma, ışık veya hareketle görsel olarak çok meşgul olma
  • Parmak ucunda yürüme, kollarını çırpma, dönme hareketlerinin olması
  • Okul Çağı
  • Dil becerileri zayıf olduğu için konuşmada güçlük çekerler
  • Bu yaş grubunda eşlik eden psikiyatrik bozukluklar olabilir (dikkat eksikliği, hiperaktivite, obsesif kompulsif bozukluk, tikler, depresyon)

Ergenlik

  • Özellikle normal zekalı bireylerde farklı olduğunu hissetme ve arkadaş gruplarından dışlanma gibi nedenlerle depresyona girme, intihar düşüncesi ve girişimi yaygın olabilmektedir.
  • Öfke nöbetleri, kendine ve çevresine zarar verme, uygunsuz cinsel davranışlar görülebilir.

Otizm Sebepleri Nelerdir?

Otizmin sebebi tam olarak bilinmemektedir. Gen-çevre etkileşiminin otizme sebebiyet verdiği düşünülmektedir.

  • Genetik faktörler: İkizlerle yapılan çalışmalarda tek yumurta ikizlerinden birinde otizm varlığında diğer ikizde görülme riski %39-91 olarak gösterilmiştir. Bu bulgular otizmde gen ilişkisini akla getirmektedir. Ayrıca otizm tanılı çocuğu olan ailenin ikinci çocuklarında otizm görülme sıklığı %4-10 civarıdır.
  • Beynin anatomik yapısı: Otizmli çocuklarda doğumda bir farka rastlanmasa da ilk yaşlara beynin hızlı büyüdüğü fakat ilerleyen yıllarda çocuğun yaşıtlarına göre daha küçük olduğu belirlenmiştir. Beyindeki nöronal bağlantı bozukluğu da otizm sebepleri arasında gösterilmiştir.
  • Çevresel risk faktörleri: İleri baba yaşının otizm ile bağlantılı olduğu düşünülmektedir.

Aşılar otizm sebebi değildir. Yapılan çalışmalar aşıların otizm spektrum bozukluğuna sebep olmadığını göstermiştir. Çocuğun yetiştirilme biçimi, sosyokültürel seviye otizm sebepleri arasında yer almaz.

Otizm için hangi doktor ve hangi bölüme, ne zaman gidilmeli?

Otizm tanısında ilk basamak çocuktaki gelişim geriliklerinde şüphe etmektir. Otizmden şüphelenen aileler çocuklarını hastanelerin Çocuk Psikiyatrisi Bölümüne(çocuk ruh sağlığı ve hastalıkları) götürmelidir.

Elbette ki söz konusu belirtiler, her yaştaki çocuk için otizm düşündürmez. Örneğin; 3 aylık bir bebekten ismine bakması, ya da 2 yaşındaki bir çocuğun senaryolu oyunlar oynaması beklenmez. Aynı şekilde ilerleyen yaşlarda bazı otizm bulguları kaybolduğunu düşünebilirsiniz. Örneğin; 1 yaşında anlamlı bir kelime söyleyemeyen çocuk, 2 yaşında bu kelimeyi söyleyebilir. Bu durumda dilde bir gerilik söz konusudur ve bu durum otizm açısından anlamlıdır. Dil gelişimindeki bozukluklar, işitme kusurlarında da görülebileceğinden otizm ile karıştırılabilir.

Bu sebeplerden ötürü otizm tanısı mutlaka bir uzman tarafından dikkatli bir inceleme sonucu konulmalıdır.

Otizm tanısını geciktiren yanlış düşünceler

  • "Zaten ben de geç konuşmuşum, çocuğumun konuşmasının gecikmesi normal."
  • "Konuşmadan okumayı söktü, çocuğum çok zeki."
  • "Sesi çıkmaz, çok usludur."
  • "Biraz daha bekleyelim, konuşması daha da gecikirse doktora gideriz."

Tanı ne kadar erken koyulursa ve tedaviye ne kadar erken başlanırsa, tedavi gidişatı o kadar iyi olmaktadır. Eğer çocuğunuzda otizmden şüpheleniyorsanız doktora başvurmakta geç kalmayınız.

Makaleyi faydalı buldun mu?
0
0
Makeleyi Paylaşın

Otizm ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Sebebi tam olarak anlaşılamamıştır. Genetik faktörlerin otizm sebebi olduğu düşünülmektedir. Belirtiler kendini geç gösterse de doğuştan gelen bir nörogelişimsel bozukluktur.

Otizm spektrum bozukluğu tek başına hayat süresini kısaltan bir hastalık değildir. Otizm tanısı alan bireylerde ek psikiyatrik bozukluklar görülebilmektedir. Bunlar depresyon, bipolar bozukluk, hiperaktivite, öğrenme güçlüğü, tikler, yeme bozukluğu, saldırganlık gibi belirtilerdir. Bu ek psikiyatrik bozukluklar tedavi edilmediği takdirde otizmli bireylerin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir.

Evet, gen mutasyonları otizm sebepleri arasında gösterilmiştir.

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), kişilerde sosyal-iletişimsel alanda yetersizlikler ve sınırlı, tekrarlayıcı davranışlar ve ilgi alanlarıyla seyreden bir nörogelişimsel bozukluktur. Belirtileri erken çocukluk çağında başlar.

Otizm belirtileri erken çocukluk döneminde ortaya çıkar. 1 yaşından küçük çocuklarda sosyal-iletişimsel yetersizlik klinik gözlem ile anlaşılabilir. 2 yaşından küçük çocuklardaysa belirtiler daha rahat görülür. Çok küçük çocuklarda tanı koymak zor olsa da pek çok araştırma 2 yaşında konulan tanının güvenilirliğinin yüksek olduğunu bildirmiştir.

Otizm sosyal-iletişimsel alanda yetersizlikler ve sınırlı, tekrarlayıcı davranışlar ile seyreden nörogelişimsel bir bozukluktur.

makaleyi incele

Otizm tanısı sonrası aile bilgilendirilir ve çocuk uygun tedavi programına yönlendirilir.

makaleyi incele