evim.com

Havale Geçirme Nedir?

Havale geçirmek, beyni oluşturan hücrelerin anormal elektriksel uyarılar iletmesi ile meydana gelir.

Konvülsiyon adıyla da bilinen havale geçirmek, beyni oluşturan hücrelerin anormal elektriksel uyarılar iletmesi ile meydana gelir. Bu durum kişide vücut kasılmaları, çırpınma, soluk alamama, verememe ve bilinç kaybıyla seyreden nöbetleri tetikler. Vücutta görülen enfeksiyonlar havale geçirme riskini arttırmaktadır.

Yeterince anne sütü içmeyen bebeklerde havale geçirme riski daha yüksektir. Çünkü bağışıklık sistemleri tam olarak gelişmediği için enfeksiyonlara karşı dirençsiz olurlar. Enfeksiyona bağlı olarak gelişen yüksek ateş semptomu havaleyi tetikleyerek nöbet geçirilmesine neden olabilir. Genel olarak 30 ila 120 saniye boyunca kasılmaların devam ettiği görülse de kimi vakalarda bu süre daha uzun olabilir. 

Havale nöbetleri, beynin tamamını ya da yalnızca bir bölümü etkileyebilir. Ancak her iki durumda da vücudun kontrolsüz tepkiler vermesi normaldir. Yetişkinlerde de görülebilen bu sağlık problemi, özellikle 1 ila 5 yaş aralığında bulunan çocuklar için risklidir. Havale nöbeti sırasında beynin ciddi oranda deformasyon yaşaması riski her zaman bulunmaktadır.

Yetişkinlerde havale geçirmek, çocuklara oranla daha seyrek görülür. Çünkü çocukların beyinleri, yetişkinlik döneminde bulunan kişilere göre daha küçük boyuttadır. Bu durum havale geçirilmesi riskini doğrudan yükselten bir unsurdur. Yapılan araştırmalar erkek çocukların kız çocuklara oranla daha sık havale geçirdiğini de kanıtlamıştır.

Havale geçirmek kendi arasında iki farklı şekilde görülebilir:

  • Komplike Ateşli Konvülsiyon: Hem 38 derece ve üzeri ateşte hem de daha düşük ateşte havale nöbetinin tekrar tekrar görülmesi durumudur. Nöbet aralıkları daha kısa ve sıklığı daha fazla olduğu için beyinde ciddi deformasyonlara yol açabilir. Yetişkinlerde vücut ısısının artmasına neden olmadığı için ateşsiz havale geçirmek olarak da adlandırılır.
  • Basit Ateşli Konvülsiyon: Basit febril konvülziyon olarak da bilinir. Özellikle 6 yaşından daha küçük olan çocuklarda görülür. Vücutta görülen bir enfeksiyonun yüksek ateşi tetiklemesi ile ortaya çıkar. Ateş, 38 derece ve üzerinde seyrediyorsa havale nöbetine yol açabilir. Nöbetler en fazla 10 dakika    sürer ve ardından semptomlar kaybolur.

Havale Geçirme Belirtileri

Havale geçirmek, çok kısa süre içerisinde ve gayet anlaşılır belirtiler veren bir sağlık problemidir. Ancak hastada yüksek ateş görülmüyorsa semptomlar yanlış değerlendirilebilir. Her iki durumda da hastada belirtilerin yalnızca biri ya da birden fazlası aynı anda ortaya çıkabilir. Havale geçirme belirtileri şu şekilde kendini gösterir:

  • Ateş Yükselmesi: Basit ateşli konvülsiyon vakalarının tamamında, komplike ateşli konvülsiyon vakalarının ise bazılarında görülür. Vücut ısısının 38 dereceden daha yüksek olması büyük risk oluşturur. Çocukların beyinleri hacmen daha küçük olduğu için bu durum, yetişkinlere oranla daha riskli kabul edilir. Yüksek ateş uzun süre seyrediyor ve yapılan müdahalelere rağmen düşüş göstermiyorsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir. Aksi halde vücut sistemleri ve beyinde kalıcı hasar gelişebilir. 
  • Ten renginde Değişim: Nöbet halinin başlaması ile birlikte cilt tonu ani bir şekilde sarı ve tonlarına döner. Bu durum, havale sebebiyle kan dolaşımının bozulmasına bağlı olarak gelişir. Vücudun tamamında görülür.
  • Göz Bebeklerinde Dönme: Bilinç kaybı sebebiyle görülen ve istemsiz şekilde ortaya çıkan bir durumdur. Aynı zamanda konvülsiyon ve epilepsi nöbetlerinin ayırt edilmesinde önemli bir belirtidir. Hastanın bakışları tek bir noktaya odaklanırken, göz bebeklerinin hızlı hareketlerle dönmesi durumudur.
  • Kas Spazmları: Hastanın istemsizce sarsılması, sıçraması, sallanması, titremesi ve hareket etmesi ile görülür. Özellikle ayakların ve ellerin hakimiyetini sağlamak zor bir hal alır. Bu durumlarda hastanın kendisine zarar vermesini önlemek için etrafındaki nesnelerin uzaklaştırılması, gerek duyuluyorsa vücudunun sabitlenmesi gerekir.
  • İdrar Kaçırma: Havale nöbeti sırasında kişinin metabolizması ve kaslarını kontrol etmesi güçleşir. İdrar kesesi ve bağırsak kasları gevşeme gösterirse idrar kaçırma sorunu meydana gelecektir.
  • Vücut Katılaşması: Nöbete yol açan tüm hastalıklarda olduğu gibi, havale de vücudun katılaşmasına yol açar. Bu durum nöbet sırasında beyne oksijen gitmemesi nedeniyle görülür. 
  • Şuur Kaybı: Havale geçirildiği sırada sinir sistemi ve beyin ciddi bir deformasyona maruz kalabilir. Bu durum nöbet halindeki hastada şuur kaybına yol açar. Hayli riskli bir belirti olan şuur kaybı ile dilin, tükürüğün ya da kusmuğun soluk borusunu tıkaması muhtemeldir.
  • Görme Duyusunun Yitirilmesi: Havale nöbeti sırasında görme sinirleri hasar görüyorsa ortaya çıkar. Genel olarak nöbetin sona ermesi ile birlikte kendiliğinden düzelir. Ancak hastanın ateşi çok yüksekse, nöbet sonrasında geçici bir süreliğine daha devam edebilir. Görme duyusunun kaybolması, hastanın görse dahi algılayamaması ile de ortaya çıkabilir.

Havale nöbetleri sırasında görülen belirtiler, kişinin geçirdiği bir sonraki nöbette de aynı olmak zorunda değildir. Nöbet halinde ortaya çıkan semptomlar 10 dakikadan daha uzun süre devam ediyorsa acil servise başvurmak gerekecektir.

Havale Geçirme Nedenleri

Havale geçirmek altta yatan farklı hastalıkların varlığı, kandaki glikoz miktarının aniden düşmesi, yaş, cinsiyet ve genetik faktörler gibi etmenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Genellikle 6 yaşından daha küçük olan çocuklarda görülen bu durumun en yaygın sebebi vücutta görülen enfeksiyonlardır. Çünkü enfeksiyon oluşumu, yüksek ateş şikayetini tetikleyerek havale nöbetine yol açabilir.

Havale geçirmenin nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

  • Beyinde Enfeksiyon Oluşumu: Beyin dokusunda enfeksiyon oluşumu ile ortaya çıkan bu durum kişilik bozukluğu hastalıklarına, ani duygusal değişimlere, akıl sağlığı bozukluklarına, hareketlerin kontrol edilememesine, konuşma bozukluklarına ve nöbet hastalıklarına neden olur. Oluşan enfeksiyon sinirsel iletim ve beyin fonksiyonlarında tahribata yol açtığı için özellikle küçük çocuklarda sık sık nöbet geçirilmesine neden olabilir. Mide bulantısı, iç organlarda şişkinlik ve emme bozukluğu gibi belirtilerle kendini gösterir. 
  • Kafa Travmaları: Kafa bölgesinin maruz kaldığı tüm travmalar beyin hasarı riski taşır. Trafik kazası geçirmek, şiddete maruz kalmak, düşmek ya da herhangi bir sebeple başa darbe almak beyin elektrik iletimini olumsuz etkiler. Bu durum vücudun istemsiz sarsılması ve kasılmasına yol açarak havale nöbeti tetikler. 
  • Altta Yatan Hastalıklar: Beyin enfeksiyonu ve yüksek ateş haricinde kalp ve damar hastalıkları, AIDS, yüksek tansiyon, inme, böbrek fonksiyon bozuklukları, şeker hastalığı, karaciğer hastalıkları, üst solunum yolu hastalıkları, menenjit, gebelik zehirlenmesi, alt solunum yolu hastalıkları, üriner sistem enfeksiyonları ve beyin tümörü gibi hastalıklar da havale nöbetlerini tetikler. Yetişkinlerde görülen havale nöbetlerinin büyük bir çoğunluğu altta yatan hastalıklara bağlı olarak ve yüksek ateş şikayeti olmadan seyreder. Nöbetlere yalnızca bu hastalıklar değil, tedavide kullanılan ilaçlar de yol açabilir.
  • Ateş Yükselmesi: Vücut ısısının 38 derece ve daha üzerinde olması havale nöbetlerine yol açar. Yetişkin insanların beyinleri hacim olarak daha büyük olduğundan, çocuklara oranla daha az etkilenirler. Bu nedenle ateşe bağlı havale nöbetleri en sık 6 yaşına kadar geçen dönemde ortaya çıkar. Ateşin sık yükselmesi ve sık aralıklarla havale nöbeti geçirilmesi beyinde kalıcı hasara yol açabileceği için kesinlikle ihmal edilmemelidir.

Havale Geçirme için Hangi Doktor ve Bölüme, Ne Zaman Gidilmeli?

Havale belirtilerinden birini kendinizde ya da yakınlarınızda görüyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmanız gerekir. Havale geçirme hastalığı ile Nöroloji (Beyin ve Sinir Sistemi Hastalıkları) ya da Dahiliye (İç Hastalıkları) bölümü ilgilenmektedir. Nöroloji ve Dahiliye bölümü, özel sağlık kuruluşları ve devlet hastanelerinde başvurabileceğiniz bir bölümdür. Uzman hekim gerekli tetkiklerin ardından en uygun tedavi yöntemini belirleyecektir.

Çocuklarda görülen havale nöbetleri için hastanelerin Acil Servis ya da Pediatri (Çocuk Hastalıkları) bölümlerine başvurmak gerekir. Basit ateşli konvülsiyon vakaları için Aile Sağlığı Hekimi gerekli müdahaleleri yapar. Ancak ileri evredeki havale nöbetleri için Çocuk Nöroloji Hekimi tarafından detaylı muayene yapılmalıdır.

Makaleyi faydalı buldun mu?
0
0
Makeleyi Paylaşın

Havale Geçirmek ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Basit febril konvülziyon olarak da bilinen ateşli havale, özellikle 6 yaşına kadar olan çocuklarda sık görülür. Yetişkinlerde ise nadiren rastlanan bir durumdur. Çünkü ateşli havalenin en yaygın nedeni geçirilen enfeksiyon hastalıklarıdır ve çocukların vücut savunma sistemleri yetişkinlerde olduğu kadar dirençli değildir.

Ateşli havale geçirme, bir ya da birden fazla kez görülebilir. Ancak kaç kez tekrarlayacağı konusunda bir öngörüde bulunmak ya da net bir sayı vermek mümkün değildir. Havale, altta yatan farklı hastalıklar ya da anomaliler nedeniyle meydana gelir. Bu problemler tedavi edilmediği sürece havale nöbetleri tekrarlamaya devam edebilir. Ancak sık sık ve uzun süreli nöbetler geçirmek, hastada kalıcı ve ciddi komplikasyonlar gelişmesini tetikler. Bu nedenle ilk nöbetin ardından tıbbi yardım alınması oldukça önemlidir.

Ateşli havale geçirmek, beyinde kalıcı ve ciddi hasarlara neden olabilir. Nöbet sırasında beyin 4 dakika ya da daha uzun süre boyunca oksijensiz kalırsa, fonksiyon kayıpları ve deformasyonlar meydana gelir. Bunun sonucunda konuşma bozuklukları, felç, yürüyememe, kişilik bozuklukları, beyin enfeksiyonu, motor becerilerin gelişememesi ya da diğer mental hastalıklar görülebilir.

Ateşli havale vakaları, vücut ısısının 38 derece ve üzerinde seyretmesi ile açığa çıkar. Ancak bebeklerde 37.5 derece ve üzeri ateş tehlikeli sayılır. Bu durum bebeklerin beyinlerinin hacmen daha küçük olması ve vücut dirençlerinin yeterince güçlü olmaması ile doğrudan alakalıdır. Havale sırasında ateşin yükseldiği fark ediliyorsa soğuk havlu ya da buz uygulamaları yaparak kontrol altına alınması, vücutta kalıcı hasarların meydana gelmesini önlemek açısından oldukça önemlidir.

Erkeklerde görülen havale nöbetleri kısırlığa neden olabilir. Bu durum özellikle küçük yaşlarda görülen ve yüksek ateşle seyreden havale nöbetleri sebebiyle ortaya çıkar. Bu nedenle sık tekrarlayan ve uzun süren havale nöbetlerinde muhakkak tıbbi yardım alınması gerekir. Aynı zamanda acil müdahale bulunulması ve ateşin kontrol altına alınması da kısırlığın engellenebilmesi açısından önemlidir.

Havale geçirmek, beyni oluşturan hücrelerin anormal elektriksel uyarılar iletmesi ile meydana gelir.

makaleyi incele

Hastanın genel durumuna bakılarak tedavi yöntemi ve acil müdahale uygulanması ciddi hastalıkların önüne geçilmektedir.

makaleyi incele