evim.com

Burun Tıkanıklığı Tedavisi

Burun tıkanıklığında tıkanıklığa neden olan rahatsızlık teşhis edilerek buna göre uygun tedavi yöntemi seçilir.

Burun Tıkanıklığı Teşhisi 

Burun tıkanıklığı teşhisinde dikkatli bir şekilde alınan hasta hikayesi ve eksiksiz yapılan bir fiziksel muayene ile genelde kolay bir şekilde tanı konulur ve tedaviye hızlı bir şekilde başlanır. 

Fiziksel muayene ve anamnez: Doktor hastaya herhangi bir maddeye karşı alerjisini ya da bağışıklık sistemini zayıflatacak herhangi hastalığı olup olmadığını sorar. Hastanın şikayetleri dinledikten sonra fiziksel muayeneye geçilir. Fiziksel muayenede hastanın burun ve sinüslerinde bakılır herhangi bir kızarıklık ya da hassasiyet var ise sinüzit gibi enfeksiyon hastalıklarından şüphelenir. Burun mukozasında spekulum ve bir ışık yardımı ile herhangi bir şişlik, renk değişimi ya da dışa doğru akıntı varlığı aranır. 

Burun endoskopisi: Doktor ucunda kamera olan uzun ince bir cihaz olan endoskopi cihazı ile burun deliklerinden içeri girerek burun pasajını ve sinüsleri muayene eder. Bu muayene ile burun tıkanıklığı yapan polipler, enfeksiyon hastalıkları, tümörler ya da yabancı cisim tespiti yapılmaktadır.

Burun tomografisi: Tomografi ile burun içindeki yabancı cisim, kitle ya da tümör varlığı tespit edilmektedir. Çok sık kullanılmasada septum deviasyonu (kemik eğikliği) teşhisinde yardımcı olmaktadır.

Alerji testi: Eğer hastada berrak burun akıntısı, hapşırma, göz kızarması gibi belirtiler var ise doktor hastada alerjik rinitten şüphe eder ve alerji testi ister.

Kan testi ve deri testi (prick test) yapılarak teşhisin doğrulanmasına yardımcı olur.

Burun Tıkanıklığı Tedavisi 

Burun tıkanıklığının tedavisi genel olarak burun tıkanıklığı yapan nedenlerin tedavisi ile sonuç bulmaktadır. 

Eğer soğuk algınlığı ya da grip sonrası görülen burun tıkanıklığı kendi kendine kısa bir süre de geçmektedir. Kısa bir sürede geçmeyen burun tıkanıklığında doktor hastalarına semptomatik tedavi için ağrı kesici ya da çeşitli takviye edici ilaçları reçete edecektir.

Hastanın burun tıkanıklığı alerjik rinit (bahar nezlesi) ile ilgili ise öncelikle hastanın hangi alerjene karşı alerjisi var ise ondan nasıl uzak durması ya da korunması gerektiği açıklanır. Mesela hastanın ev tozu akarlarına karşı alerjisi var ise evi sık havalandırma, toz yapan halı ya da ağır perdeleri kaldırma ya da evcil hayvan ile teması azaltma gibi çeşitli tavsiyeler doktoru tarafından izah edilir. İlaç tedavisi olarak oral ya da burun spreyi (intranazal) şeklinde antihistaminikler ve kortikosteroidler verilmektedir. Bazı durumlarda hastalarda alerjik astım var ise  anti-lökotrienler ve antihistaminikler birlikte reçete edilerek tedavi edilir.

Hastada septum deviasyonu (burun eğriliği) sürekli burun tıkanıklığına sebep oluyor ve ilaç tedavisine yanıt alınamıyorsa o zaman cerrahi bir düzeltme gündeme gelir. 

Septoplasti (kıkırdak eğriliği ameliyatı) ile burun kemiğindeki eğrilik düzeltilir.

Hastada nazal valv darlığı hafif bir burun darlığı yapıyorsa hastaya burun bantları önerilir. Burun bandları ile rahatlamayan hastalara burun revizyonu (rinoplasti) ameliyatı yapılarak tedavi sağlanmaktadır.

Nazal polipler nedeniyle burun tıkanıklığa yaşayan hastalara öncelikle antihistaminikler, kortikosteroidler ve bazen antibiyotikler verilerek hastanın şikayetlerinin azalması hedeflenir. Lakin ilaç tedavisi ile belirtileri azalmayan kişilere Fonksiyonel Endoskopik sinüs cerrahisi (FESS) ve Polipektomi gibi cerrahi müdahale yapılarak polip tedavisi yapılır. Maalesef poliplerin tekrarlama riskleri olduğu için ameliyat sonrası ilaç tedavisine devam edilir.

Burun ve sinüs tümörlerine bağlı burun tıkanıklarında ise tümörün evresine göre Maksillektomi ya da lateral Rinotomi adlı cerrahi müdahale ile tedavi edilmektedir. Bazı durumlarda radyoterapi ve kemoterapi ile tedavi desteklenmektedir.

Burun Tıkanıklığı Tedavi Edilmezse

Burun tıkanıklığı yapan nedenler tedavi edilmezse burnun en önemli fonksiyonu nefes alma fonksiyonu bozulur. Uzun dönemde burun ile akciğer arasındaki hava alışverişi bozularak ciddi problemler meydana gelir. Burun solunum sisteminin başlangıç organı olması nedeniyle alınan havanın basıncını, sıcaklığını ve temizliğini düzenler.

Burun solunumu yapamayan kişiler ağız solunum ile nefes almaya devam ettiklerinde alınan havanın basıncı, soğukluğu ya da kirliliği akciğerin en temel kısmı olan alveolleri etkileyerek oksijen alışverişini bozarak vücuttaki oksijen seviyesi düşerek hastalarda yorgunluk, halsizlik, kalp sistemi rahatsızlıkları, nefes darlığı ya da tansiyon düşüklüğü gibi sistemik belirtiler meydana gelir.

Hastanın burun tıkanıklığına sebep olan enfeksiyon nedenli akut sinüzit tedavi edilmezse, kronikleşerek enfeksiyon göz ve çevre dokularda apse, sinüs boşluklarında kan pıhtısı (tromboz) ile tıkanma ve daha ciddi durumlarda beyin absesi dahi gelişebilir.

Burun tıkanıklığı ile burun içinde sıvı geriye kaçarak geniz akıntısına ve bu uzun sürer ise hastalarda boğaz enfeksiyonu gelişebilmektedir.

Burun Tıkanıklığına Ne İyi Gelir?

  • Tuzlu su ile burun temizlenirse burun mukozasındaki şişlik (ödem) azalırken burun içindeki bakteri, virüs ve zararlı maddeler burundan uzaklaştırılmış olur. 
  • Bulunduğunuz ortamın havasını nemlendirmek burun tıkanıklığına iyi gelecektir. Kış aylarında kalorifer peteklerinin üstüne temiz bir ıslak bez koyabilir ya da kaynamış suyu oda ortamında soğutarak su buharı ile ortamı nemlendirebilirsiniz. Buhar makinelerinin havayı nemlendirici özelliği olsada dikkatli kullanılmalıdır. Nem ayarı her zaman kontrol edilmelidir. Fazla nemli ortamlarda virüsler daha tehlikeli olabilmektedir.
  • Okaliptüs bazlı yağlar burun tıkanıklığının açılmasında yardımcı olacaktır. Özellikle çocukların yastıkları ile giysilerine damlatılacak okaliptüs yağı çocuğunuzun rahat nefes almasına yardımcı olacaktır. Küçük çocuk ve bebeklerde okaliptüsün alerjik etkisi tehlikeli boyutlara gelebileceğinden dikkat edilmelidir.
  • Deniz tuzu ya da deniz veya okyanus suyu ile burun temizleyebilir.
  • Zencefil ve limon karışımı ile hazırlanan çaylar burun tıkanıklığını rahatlatabilirler.
  • Alerjisi olan hastaların sigara dumanı, ev tozu, parfüm gibi ağır kokular ya da duman gibi alerji ataklarını artıracak maddelerden uzak durulmalı.
  • Burun içine damlatılacak zeytinyağı burun mukozasını rahatlatma özelliğine sahiptir. Kuruluk için ayrıca E vitamini ya da çörek otu içeren yağlar kullanılabilir. Özellikle yazın yaşanılan burun tıkanıklarında bu tarz nemlendirici yağlar etkili olmaktadır.

Burun Tıkanıklığına Ne İyi Gelmez?

  • Sigara içmek veya sigara dumanına maruz kalmak burun tıkanıklığı riskini artırmaktadır. Kirli hava, toz, duman ya da parfüm gibi ağır kokular burun tıkanıklığı yaşama sıklığını artırmaktadır.
  • Anormal burun anatomisi (burun eğriliği) ya da polipler burun tıkanıklığına direk sebep olurken sinüslerde enfeksiyon riskini artırarak da mukus veya burun akıntısını artırarak sekonder olarak burun tıkanıklığı yaparlar.
  • Kuru ya da nemsiz ortamlarda mukus burun içinde gittikçe yapışkan hale gelerek burun tıkanıklığını artırır.
  • Uzun süre ya da doktor tavsiyesi ile kullanılmayan burun açıcı spreyler hastalarda bağımlılık yapmasının yanında burun tıkanıklığını kronik bir hale getirebilirler (rebound vazodilatasyon).
  • Özellikle kış mevsimlerinde insanları etkileyen virüs ya da bakteri kaynaklı enfeksiyonlar burun tıkanıklığı görülme sıklığını artırmaktadır.

Burun Tıkanıklığı İlaçları

Burun tıkanıklığında ilaç tercihi burun tıkanıklığı yapan nedenlere ve belirtilere bağlı olarak değişmektedir.

Alfa adrenerjik agonistleri: Oksimetazolin ve Fenilefrin içeren burun spreyleri (topikal dekonjestanlar) bütün mukozasındaki kan damarlarını daraltmak suretiyle burun  içindeki şişliği azaltarak burun tıkanıklığını açmaktadır. Doktor reçetesi ile genellikle 5 günden fazla kullanılmaması önerilmektedir.

Antihistaminikler: Alerjik hastalıklarda histamin adlı kimyasal ajan vücutta artarak burun içindeki damarları genişleterek mukozalarda şişlik yaparak burun tıkanıklığı yapar. Loratadine, Desloratadin ve Cetirizine gibi ilaçlar histaminin etkisini azaltarak burun tıkanıklığını gidermektedir. Azelastin gibi burun spreyi formunda kullanılan antihistaminikler hızlı bir şekilde burun tıkanıklığını rahatlatmaktadır.

Nazal kortikosteroidler: Mometasone ya da Fluticasone burun spreyi şeklinde kullanılan ilaçlar burun içindeki şişen damarları daraltır ve antienflamatuar veya antialerjik etkisi burun içindeki mukus salgılarını azaltır.

Parasetamol (asetaminofen) ya da İbuprofen özellikle soğuk algınlığı ve grip gibi hastalıklarında semptomatik olarak burun tıkanıklığını rahatlatır.

Burun Tıkanıklığı Ameliyatı

Burun tıkanıklığı tedavisinde burun iç ve dış yüzeyindeki doğuştan ya da sonradan bir travma ile oluşan yapısal bozukluklar ya da burun içindeki polipler veya kitleler ameliyat ile tedavi edilmektedir.

Septoplasti (Septum Deviasyonu Ameliyatı): Burnun içinden açılacak mini bir kesi içerisinden septuma ulaşılıp buradaki eğrilikler düzeltilir. Bazı durumlarda kemik yüzeyindeki nefes almaya engel çıkıntılar ve şekil bozuklukları törpülenir veya çıkartılır. Kıkırdaktaki eğrilikler ise burun içinde ya da burun dışında düzeltilir ve burun içine tekrar konur. Bu işlem lokal anestezi (burun bölgesi uyuşturulur) altında ortalama bir saat süren bir ameliyattır. Operasyondan 2 ile 3 gün sonra kişiler normal hayatlarda geri dönebilirler.

Fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisi (FESS): Lokal anestezi altında burun içine endoskopik yöntemle girilerek burun içindeki polipler alınır ve kronikleşen sinüs iltihapları temizlenir. Bu ameliyat ile burun etlerinin şişliği (konka hipertrofisi) ve bazen kemik eğrilikleride tedavi şansı bulmaktadır. Bu ameliyattan sonra topikal nazal (burun)steroid spreyler hastaya verilerek poliplerin yeniden oluşum engellenmeye çalışılır. Ancak, uygun tedaviyle bile poliplerin nüks edebilme riski her zaman vardır.

Endoskopik nazal polipektomi: Burun tıkanıklığı yapan burun poliplerini temizlemek için yapılan bir operasyondur. Eğer polipler ulaşılabilecek bir yerde ise grasper denilen alet ile burun delikleri basitçe açılır ve polipler temizlenir. Eğer daha uzak bir noktada ise polipler endoskopik bir görüntüleme yapılarak polipler temizlenir.

Radyofrekans: Lokal anestezi altında alt burun etlerini besleyen kan damarlarına uygulanan radyofrekans ısı işlemi ile alt burun etleri 6 ile 8 haftalık bir periyodundan sonra büzüşerek küçülürler. Bu işlem 10 ile 15 dakika sürmektedir. Hastalar bu işlem sonrasında gündelik hayatlarına geri dönebilirler. 

Endoskopik burun etlerinin redüksiyonu: Radyofrekans ile sonuç alınmayan ya da tekrarlayan burun eti büyümelerinde sorunun burun etlerinin olduğu bölgedeki kemiklerde olduğu düşünülerek buradaki kemik ve yumuşak dokuya uygulanan inceltme işlemidir

Rinoplasti (burun estetiği) hem estetik hem de sağlıklı bir burun sahibi olmak isteyen kişilere sıklıkla uygulanan bir estetik ameliyatıdır. Bazen Rinoplasti ameliyatı sonrası kişilerde nefes darlığı veya burun tıkanıklığı yaşanabilmektedir.

Rinoplasti ameliyatının bir komplikasyonu olarak görebileceğimiz nazal valv darlığı bu tarz nefes darlıklarına yol açmaktadır. Nazal valv buruna havanın giriş yaptığı kısımdan burnun ortasına kadar uzanan bölgeye denir. Kısacası buruna giren havayı kontrol eden kısım denilebilir. Eğer hastada Rinoplasti ameliyatı sonrası nazal valv darlığı gelişirse hastaya revizyon ameliyatı yapılmaktadır.

Gebelikte Burun Tıkanıklığı 

Hamilelikte birçok hormonal değişikliklerin getirdiği fizyolojik ya da metabolik değişimlerden bir taneside hamilelik nezlesidir (riniti). Yaklaşık hamile kadınların yüzde yirmi beşinde görülmektedir. Hamilelik döneminde artan östrojen hormonu burun mukozasında şişme ve salgı artışına neden olur. 

Hamile kadınlar soğuk algınlığı veya grip benzeri bir şekilde burun tıkanıklığı ya da burun akıntısı gibi belirtileri olsada ateş ya da boğaz ağrısı gibi şikayetleri olmamaktadır. Genelde hamileliğin ikinci ayında başlar ve hamilelik süresince devam edebilir. Çoğunlukla doğumdan sonra kendiliğinden kaybolmaktadır. Bazı hastalarda hamilelik nezlesi başladıktan iki hafta sonra kaybolurken bazılarında doğumdan sonra dahi kısa bir süre devam edebilmektedir.Geçici burun tıkanıklığı bebekler üzerinde zararlı bir etkisi bulunmamaktadır.

Herhangi bir medikal tedavi olmadan evde yapılacak basit alternatif yollar ile şikayetler bir nebze azalacaktır. Yatarken yüksek yastık kullanma, tuzlu su ile burun temizliği, sıcak bitkisel çay ve bal/limon karışımı ve bulunulan ortamın nemini ayarlamak bu basit çözümlerdendir.

Bebeklerde Burun Tıkanıklığı

Bebeklerde çok sık karşılaşılan burun tıkanıklığı genelde ilk 6 ayda çok sık rastlanmaktadır. Bebeklerin sümkürme refleksleri olmadığından ötürü normal burun salgısını dışarı atamaz ve burun tıkanıklığı yaşayabilirler. Sonbahar ve kışa aylarında yaşanan soğuk algınlığı ya da üst solunum yolu enfeksiyonları bu tıkanıklığı daha sıkıntılı bir hale getirmektedirler. 

Burun tıkanıklığına ateş ya da öksürük gibi belirtiler görülebilir. Diğer burun tıkanıklığı yapan nedenler arasında burnun doğuştan gelen anatomik bozuklukları (kemik ve kıkırdak eğriliği) ve geniz eti önemli yer tutmaktadır. Özellikle çocukların nesneleri kavrama becerileri arttıkça yabancı cisimleri burun deliklerine kaçırma risklerinde artmaktadır. 

Yenidoğan ve 2 aylıktan küçük bebeklerde tek taraflı burun tıkanıklığı ve özellikle çift taraflı burun tıkanıklığı çok ciddi sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Tek taraflı tıkanıklık genellikle polipler, tek taraflı sinüzit, yaban cisim ve koanal atrezi (doğuştan burun delikleri tıkalı olması). Çift taraflı burun tıkanıklığının en sık nedenleri ise; enfeksiyon, alerjik hastalıklar, polipler ve septum deviasyonu (burun eğriliği) olarak sıralayabiliriz.

Burun tıkanıklığı bebeklerde hızlı soluma, uyku düzensizliği, erken doyma ve ciddi büyüme bozuklukları yapabilecek kadar ciddi bir sorun olabilmektedir. Özellikle bebeğin emme anında ağız yolu ile hızlı solunum yapması ile bebekte gaz sancıları artmaktadır. Ebeveynler bebeklerini dikkatli takip etmeli ve burun tıkanıklığı nedeni uzman bir doktor muayenesi ile ortaya çıkarılmalıdır.

Evde yapılacak bazı basit işlemler ile bebeğinizin burun tıkanıklığını rahatlatmak mümkün olmaktadır. 

  • Tuzlu su olarak da bilinen serum fizyolojik bebeğin burun deliklerine 3 ya da 4 kere damlatıldıktan sonra bebeklerde rahatlama görülecektir. Özellikle 1 yaş altındaki bebeklerde  emzirmeden 15 dakika önce burna damlatılacak tuzlu su ile emzirme daha rahat bir şekilde yapılacaktır. Anne sütündeki antikorlar bebeğinizin burun tıkanıklığını artıracak enfeksiyon hastalıklarından koruyucu bir özelliği vardır. Bu yüzden burun tıkanıklığı dönemleri dahil her zaman anne sütünü ile  bebekler beslenmelidir (ilk 6 ay sadece anne sütü).
  • Bebeğin odasını devamlı nemli tutmak burun tıkanıklığını rahatlatmaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta fazla nem ortamdaki virüs ya da zararlı mikroorganizmalar için ideal bir ortam olabilir. Dikkatli bir şekilde odanın nemi ayarlanmalıdır. Nem oranı oda içerisinde %45-50 oranında olmalıdır. Oda sıcaklığı ilk 6 aylık bebekler için 22 ile 24 derece olması gerekirken daha büyük şer için 20 ile 22 derece ideal sıcaklık ortamıdır. 
  • Sıcak bir banyo ile bebeğin burun içinde ya da üst solunum yolunda biriken mukuslu sıvıyı yumuşatarak bebeğin daha rahat nefes almasını sağlayacaktır. Yatarken başını belden destekleyerek yüksek tutmak yine nefes alışverişin daha rahat yapılmasını sağlayacaktır.
  • Ortama damlatılacak okaliptüs yağı ya da okaliptüs yağı evde yok ise yarım soğanın kokusu bebeğinizi rahatlatma potansiyeline sahiptirler. Bu tarz alternatif burun açıcı gıda ya da maddeler çocuklarda alerjik reaksiyon yaratma riskleri vardır. Bu yüzden bu konuda hekiminiz ile bilgi alışverişinde bulununuz.

Lütfen bir doktor tavsiyesi üzerine bu tarz işlemleri uygulayınız.

Çocuklarda Burun Tıkanıklığı

Çocuklarda özellikle geniz eti ve kronik sinüzit en çok burun tıkanıklığı yapan nedenler arasında görülmektedir. Allerjik hastalıklar ve burnun anatomik bozuklukları ise diğer sık görülen sebeplerdir. Tek taraflı burun kanaması ve kötü koku gibi belirtiler, yabancı bir cismin burnu tıkadığının önemli işaretleridir. Buruna kaçan yabancı cisimler 2 yaş civarında sıklıkla burun tıkanıklığı sebebi olmaktadır.

Çocuklarda burun tıkanıklığı yüzünden devamlı ağız solunumu yaptıkları için ağız kuruluğu, geceleri horlama, diş yapısında bozukluklar, konuşma ve işitme bozuklukları özellikle östaki tüpü tıkanıklığında görülmektedir. Bu gibi belirtilerin kalıcı olabilme potansiyelleri yüksek olduğundan uzman bir doktor ile tedavi şekillerinin belirlenmesi çok önemlidir.

Makaleyi faydalı buldun mu?
64
64
Makeleyi Paylaşın
Burun tıkanıklığı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Burun tıkanıklığı doktor kontrolünde alınan ilaçlar veya burun spreyleri ile açılabilmektedir. Özellikle grip veya diğer enfeksiyon hastalıklarında ilaç tedavisinin yanında evde yapılacak alternatif tedaviler ile burun tıkanıklığı hafifletilebilir. Evde yapılacak belirli yöntemlerle burun tıkanıklığını hafifletmek mümkündür. Bu yöntemden bazıları: tuzlu su ile burun temizliği, sıcak banyo, bal ve limon karışımı sıcak içecekler ve buruna damlatılacak zeytinyağı ya da çörek otu yağı ile burun tıkanıklığına rahatlatabilirsiniz.

Çocuk ve bebeklerde burun tıkanıklığı belirtileri iyi bir şekilde uzman bir doktor tarafından incelenip tedavi seçenekleri belirlenmelidir. Burun tıkanıklığı tedavisi ilaç ya da cerrahi yöntemler ile çocuklarda kontrol altına alınmaktadır. Evde oda nemini kontrol ederek, bebek ve çocuklarınızı gün aşırı sıcak su ile banyo yaptırarak, serum fizyolojik ya da tuzlu su ile burun temizliği gibi yöntemler ile bebek ve çocuklarınızın burun tıkanıklığını rahatlatabilirsiniz. Eğer ortamda buhar makinesi kullanıyorsanız ortam nemini sık sık kontrol ederek virüs ya da diğer zararlı canlıları ortam içinde üremesini engellemiş olursunuz.

Hamilelik döneminde burun tıkanıklığı her dört hamile kadından birinde görülmektedir. Bunun temelinde östrojen hormonun vücutta dolaşımının artması ile ilgili olduğu bilinmektedir. Evde yapılacak bazı dokunuşlarla burun tıkanıklığı sıkıntısını azaltabilirsiniz. Yastığınızı yükselterek, tuzlu su ile burun deliklerini temizleyerek, sıcak bitkisel çay ve bal/limon karışımı içerek ve bulunulan ortamın nemini ayarlayarak evde burun tıkanıklığınızı rahatlatabilirsiniz. 

Burun tıkanıklığı, her yaşta görülebilen burnun solunum yapamaması durumudur.

makaleyi incele

Burun tıkanıklığında tıkanıklığa neden olan rahatsızlık teşhis edilerek buna göre uygun tedavi yöntemi seçilir.

makaleyi incele