evim.com

Burun Tıkanıklığı Belirtileri

Burun tıkanıklığı, her yaşta görülebilen burnun solunum yapamaması durumudur.

Burun Tıkanıklığı Nedir?

Burun tıkanıklığı özellikle mevsim geçişlerinde artan ve her yaşta bireyi etkileyebilen bir sağlık problemidir. Bazen burun tıkanıklığı küçük ve geçici bir sıkıntı olabilirken bazen de ciddi bir hastalığın ya da burun yapısının bozukluğunun bir belirtisi olabilir. Burun solunumunun yapılmadığı zamanlarda ağız solunumu devreye girerek hastalar diğer sağlık sorunları ile karşı karşıya kalmaktadırlar.

Burnun önemli bir fonksiyonu, havayı temizlemek ve ısıtarak akciğere göndermektir. Nazal geçiş boşlukları (burun delikleri) mukoza tabakası ile kaplıdır. Bu tabaka burun içini nemli tutmak için yapışkan bir madde olan mukusu üretir. Burun içinde ayrıca “silia“ adı verilen titreşimli çok küçük tüy yapısı hava ile buruna giren toz gibi bazı yabancı cisimleri ya da organizmaları nemli mukoza yapının yardımı ile burundan dışarı doğru adeta süpürmektedir.

Ayrıca burnun her iki deliğinde halk arasında “burun eti“ olarak bilinen konka bulunmaktadır. Burun etlerinin içi kan damarları ile doludur ve solunan havayı ısıtarak akciğere ılık hava inmesini sağlar. Burun etleri gün içinde büyümesi ya da küçülmesi normal fiziksel değişimlerdir.

Burun sayesinde yaklaşık 12 ile 14 bin litre solunan hava temizlenir ve solunan zararlı mikroorganizmalar (bakteri, virüs vb) en aza indirilir. Bu yüzden burun ile solunum yapılması çok önemlidir.

Burun Tıkanıklığı Belirtileri Nedir?

Örneğin 17 derece hava sıcaklığında solunan hava, burundan geçerek 28 dereceye kadar ısınır ve daha sonrada akciğerlere doğru iner. Burun tıkanıklığı geliştiğinde kişiler burun yolu ile solunum yapamaz ve ağız yolu solunuma devam ederler. Ağız yolu ile yapılan solumada ise alınan hava temizlenmeden ve fazla ısınmadan akciğere doğru geçer. Burun tıkanıklığı ve ağız yolu ile yapılan devamlı solumada şu belirtiler ile karşılaşılır:

Erişkinlerde burun konakları gün içinde “nazal siklus“ diye adlandırılan bir döngüye girer. Bu fizyolojik (vücudun normal işleyişi) döngüde burun iki tarafında bulunan burun etleri sıra ile şişerek tek taraflı burun tıkanıklığı olmaktadır. Bu döngü özellikle geceleri aktif olur ve kişiler bu tıkanmayı hissetmezler. Bazen bu döngü çeşitli sebeplerden (virüs, alerji vb) ötürü bozularak gün içinde hissedilen patolojik burun tıkanıklığı yaşanır.

Burun tıkanıklığı nedeniyle hastalar gün boyu ağız yolu ile solunum yaptıklarından dolayı ağız kuruluğu yaşarlar. Gün içinde hastalar ağızlarını nemlendirdikleri için şikayetleri olmaz. Özellikle geceleri hastaların şikayetleri çoğalır. Çünkü ağız içindeki yumuşak dokular gece boyun ağızdan alınan nefes nedeniyle kururlar. Kuruyan ağız mukozası ile dişler hastalarda kronik ağız kokusu yapabilmektedir.

Ağız sağlığı iyi olan hastalarda bile uzun süre ağız yolu ile solunum nedeniyle şiş, koyu kırmızı ve iltihaplanmış diş eti gelişebilir. Yetişkinlerde aynı zamanda hassas olan diş etleri kanayabilmektedir.

Hastalar burun solumu yapamadığı gece boyunca ağız solunum yaparlar ve uyandıklarında kuru ve kaşıntılı bir boğaz ile karşılaşırlar. Bazı hastalar boğazın arka kısmında var olan yanma hissinden şikayet edebilirler. Boğazdaki yanma ve kuruluk hastalarda ses kısıklığı görülme sıklığını artırmaktadır.

Kronik burun tıkanıklığı yaşayan hastalarda özellikle çocuklarda çene yapısında değişiklikler görülmektedir. Çene kısımları biraz daha önde ve yüz hatları daha uzun olabilmektedir. Kronik vakalarda diş gıcırdatma ve çiğneme bozuklukları görülebilmektedir. Ses tonlamasında bozukluklar ve daha çok konuşma burundan yapılır.

Konkaların (burun etleri) içinde fonksiyonu bozulan kan damarları aşırı şişer. Burun içinde darlık ciddi bir hal alır. Burun içindeki yapışkan mukoza sıvısı ya da burun akıntısı geriye doğru boğazın arkasından aşağı aktığında hastalarda öksürük ve boğaz ağrısı karşılaşır. 

Bu durum “postnazal akıntı“ olarak bilinmektedir. Eğer bu akıntı uzun sürer ise hastalarda farenjite neden olabilir. Bu belirtilere ek olarak kuru kalan burun içi kaşınır ve hastalar hapşırma atakları yaşayabilir. Burun etlerinin şişmesi ile sinüsler yeteri kadar havalanmazlar ve burada enfeksiyon riski artarak sinüzit gelişmeye başlar.

Gece boyunca burun tıkanıklığı yaşayan hastalarda uyku problemleri, horlama ve hatta uyku apnesi görülmektedir. Uyku düzensizliği ve burun ile nefes alamama gün içinde baş ağrısı (özellikle sinüzit gelişmişse), uykusuzluk, halsizlik ve baş ağrısı gibi şikayetleri hastalara yaşatmaktadır.

Cinsel fonksiyon bozuklukları görülebilir. Hastalar kısa spor aktivitelerine yapmakta zorlanabilirler. Hastaların koku ve tat alma duyuları zayıflamaktadır. Bazı hastalarda psikolojik bozukluklar görüldüğü bilinmektedir.

Burun Tıkanıklığı Nedenleri Nelerdir?

Burun tıkanıklığına burun dokularını tahriş eden veya iltihaplayan herhangi bir şey neden olabilir. Bazen burnun anatomik bozukluğu da burun tıkanıklığı yapabilmektedir. Genelde burun tıkanıklığı sebeplerini birçok ana başlıkta düzenlenir. 

Septum Deviasyonu (Kemik Eğikliği): Burun iç ve dış yapısında çeşitli yaralanmalar ya da doğuştan gelen anatomik bozukluklar nedeniyle şekil bozuklukları oluşur. Kemik ve kıkırdak yapıdan oluşan nazal septum burnun ortasında bir duvar gibi ve sol burun deliğini ayırır. 

Nazal septum burnun orta hattından inen düz ve ince bir yapıdır. Eğer bu orta hattın sağa ve sola doğru yer değiştirmesine ya da kırılıp bir tarafa eğrilmesine septum deviasyonu (kemik eğikliği) denir. Septum deviasyonu sonucunda hastalarda burundan nefes alma ve kronik (sürekli) burun tıkanıklığı gelişir. Bazı hastalar burun tıkanıklığı olan taraf üzerine yatarlar. Mesela sağ burun tıkanıklığı söz konusu ise sağ tarafa yatılmaktadır.

Nazal Valv Yetmezliği (Darlık): Burun yan duvarlarının zayıflaması ile burun kanatlarının öne doğru çökmesiyle oluşan darlık neticesinde hastalar geçmeyen burun darlığı yaşamaktadırlar.

Yabancı Cisim: Genelde küçük çocukların burunlarına soktukları küçük cisimler tek taraflı burun tıkanmasına sebep vermektedir. Geç fark edilirse geceleri uyku sırasında yabancı cisim geniz boşluğundan soluk borusuna geçerek çocuklarda ani ölüm sebep olabilirler.

Enfeksiyonlar: Grip (influenza) ya da nezle (soğuk algınlığı) yetişkinleri ve çocukları yılda ortalama iki ya da üç defa etkileyebiliyor. Bu hastalıklar burnun iç yüzeyindeki burun etlerini (konkaları) büyütür ve burun mukozasında daha fazla yapışkan sıvının salgılanmasını hızlandırırlar. Bu oluşan tabloda kişilerde burun tıkanıklığı gelişir. Akut ya da kronik sinüzit enfeksiyon hastalığında ise burun içi yapışkan sıvı salgısı artar ve burun tıkanıklığı kliniğe eşlik eder. Burun tıkanıklığına öksürük ve balgam eşlik edebilir.

Alerjik Rinit (Bahar Nezlesi): Alerjik rinit aslında bağışıklık sisteminin antijen denilen yabancı maddelere (polen, ev tozu vb) karşı verdiği aşırı duyarlılık reaksiyonudur. Alerjik rinit burun tıkanıklığı yapan bir nazal mukoza hastalığıdır. Hastalar özellikle sabah uyandıklarında burun tıkanıklığı ve hapşırma atakları yaşarlar. Özellikle astım bu tabloya eşlik ediyorsa hastalarda sabaha karşı nefes darlığı ve öksürük atakları olabilir.

Burun Polipleri (Nazal Polip): Burun polipleri halk arasında burun eti olarak bilinen bu yapılar burun mukozasında bulunan iyi huylu küçük üzüm şeklinde sarkan yumuşak dokulardır. Bu polipler belli bir büyüklük ve sayıya ulaştıklarında burun pasajının kapatarak hastaların burun tıkanıklığı yaşamasına sebep olurlar. 

Burun ve Sinüs Kanserleri: Genelde iyi huylu “papillom” denen tümörler burun tıkanıklığı yapabilmektedirler. Bazı vakalarda kötü huylu “osteom” denilen tümörler görünmektedir.

Endokrin ve Metabolik Bozukluklar: Özellikle ergenlik ve hamilelik döneminde görülen hormonal değişiklikler burun mukoza yapısının büyümesine özellikle de burun etlerinin nazal siklus (döngü) değişimini bozarak burun tıkanıklığı yapmaktadır. Endokrin bozukluk olarak hipotiroidi bazen alerjik rinit benzeri belirtiler göstererek burun tıkanıklığı yapabilmektedir.

Burun Tıkanıklığı için Hangi Doktor ve Bölüme, Ne Zaman Gidilmeli?

Burun tıkanıklığı olan kişiler aile hekimlerine muayene olabilirler. Eğer aile hekimleri ileri bir değerlendirme için hastaları kulak burun boğaz (KBB) bölümüne yönlendirebilirler. Eğer aşağıdaki durumlardan birine sahipseniz en yakın zamanda bir doktora başvurunuz:

  • Eğer burun tıkanıklığınız 10 günden uzun sürüyorsa 
  • Burun tıkanıklığına en 3 gündür ateş eşlik ediyorsa 
  • Burun akıntısı yeşil ya da koyu sarı renkte ise
  • Sinüslerde ya da yüze yayılan bir ağrı ve ateş varsa
  • Burun tıkanıklığı yaşayan hastalarda zayıf bir bağışıklık sistemi, astım ve amfizem varsa
Makaleyi faydalı buldun mu?
64
64
Makeleyi Paylaşın
Burun tıkanıklığı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Eğer burun tıkanıklığının nedeni sinüzit ise baş ve yüz ağrısı görülmektedir. Sinüzit rahatsızlığında sinüs duvarlarının şişmesi ve burun tıkanıklığı sinüslerin havalanmasını bozularak yüzde ağrı, basınç ve  doluluk hissi ile baş ağrısı yapmaktadır. Sinüzit varlığında hastalarda yüksek ateş görülebilmektedir.

Burun tıkanıklığı, her yaşta görülebilen burnun solunum yapamaması durumudur.

makaleyi incele

Burun tıkanıklığında tıkanıklığa neden olan rahatsızlık teşhis edilerek buna göre uygun tedavi yöntemi seçilir.

makaleyi incele