Vulvada kitle, kadın dış genital organlarında (vulva) anormal şişlik veya yumru oluşumuyla karakterize bir durumdur. Bu kitleler genellikle ağrı, kaşıntı veya cilt değişiklikleri eşlik edebilir. Erken teşhis ve uygun tedavi, altta yatan nedenin ciddiyetine bağlı olarak büyük önem taşır.
Vulvada Kitle Nedenleri
Vulva kitlelerinin çoğu iyi huylu olsa da ayırıcı tanı kapsamlı değerlendirme gerektirir:
- Bartholin Kisti: Bartholin bezlerinin tıkanması sonucu oluşan ağrılı şişlikler. En sık görülen nedendir.
- Sebasöz Kist: Yağ bezlerinin tıkanmasıyla gelişen küçük, hareketli kitleler.
- Lipom: Yağ dokusundan kaynaklanan yumuşak, ağrısız benign tümörler.
- Skene Kisti: İdrar kanalı çevresinde oluşan sıvı dolu keseler.
- Malign Tümörler: Vulvar kanser (genellikle skuamöz hücreli karsinom) nadir ancak ciddi bir nedendir.
- Enfeksiyonlar: Genital siğil (HPV), herpes lezyonları veya fronkül (kıl kökü iltihabı).
Belirtiler ve Alarm Sinyalleri
- Ağrılı veya ağrısız şişlik
- Cilt renginde koyulaşma veya ülserasyon
- Kaşıntı, yanma hissi
- İlişki sırasında ağrı (disparoni)
- Kanlı veya kötü kokulu akıntı
- Acil Durum İşaretleri: Ani büyüme, açık yara oluşumu, kasık lenf bezlerinde şişme.
Teşhis Süreci
- Fizik Muayene: Kitle boyutu, kıvamı ve çevre doku ilişkisinin değerlendirilmesi.
- Görüntüleme: Transvajinal ultrason veya MRI ile kist/tümör ayrımı.
- Biyopsi: Şüpheli lezyonlardan doku örneği alınması (punch biyopsi).
- Laboratuvar: HPV testi, enfeksiyon taraması (kültür).
Tedavi Yaklaşımları
- Bartholin Kisti: Sıcak kompres + antibiyotik. Tekrarlayan vakalarda marsupializasyon (ağzının dikilerek açık bırakılması).
- Kistler: Lokal anestezi altında cerrahi drenaj veya eksizyon.
- Enfeksiyonlar: Antiviral (herpes), antibiyotik (bakteriyel) veya kriyoterapi (siğil).
- Malign Tümörler: Geniş cerrahi eksizyon + lenf nodu diseksiyonu. Radyoterapi/kemoterapi adjuvan tedavi.
Risk Faktörleri ve Korunma
- HPV aşısı (9-45 yaş arası)
- Sigara kullanımının bırakılması (vulvar kanser riskini 3 kat artırır)
- Pamuklu iç çamaşırı kullanımı ve tahriş edici kozmetiklerden kaçınma
- Düzenli jinekolojik muayene (özellikle 40 yaş sonrası)
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
- Kitle 2 haftada küçülmüyorsa
- Ağrı günlük aktiviteleri engelliyorsa
- Ciltte renk değişimi veya kanama varsa
- Ateş veya kasık lenf bezlerinde şişme eşlik ediyorsa
Hangi Doktor İlgilenir?
- Jinekolog: İlk değerlendirme ve biyopsi
- Jinekolojik Onkolog: Kanser şüphesinde
- Dermatolog: Cilt lezyonlarının ayırıcı tanısı
Vulvada kitlelerin %80’i iyi huylu olsa da, vulvar kanser erken evrede teşhis edildiğinde 5 yıllık sağkalım oranı %90’a ulaşır. Bu nedenle kendi kendine muayene ve düzenli kontroller hayati önem taşır.
