evim.com

Tükenmişlik Sendromu Tedavisi

Tükenmişlik sendromu yaşayan hastaların yaşam stillerinde değişilik yapmaları tedaviye olumlu yönde etki etmektedir.

Tükenmişlik Sendromu Teşhisi 

Hastada bulunan baş ağrısı, kas ağrısı, uykusuzluk gibi şikayetlerin herhangi bir başka hastalıktan kaynaklanmadığı ispatlanmalıdır. Diğer hastalıklar düşünülüyorsa uzman görüşü almak gerekmektedir. Bu şikayetler herhangi bir hastalıktan kaynaklanmıyorsa sonraki basamakta kişinin hastalığı tükenmişlik sendromu mu yoksa depresyon mu olduğu araştırılmaktadır. Bu duruma açıklık getirmek için detaylı bir hasta öyküsü alınmalıdır. Kişide tükenmişlik hissi, enerji yoksunluğu, kişinin kendini işinden uzak hissetmesi, işine karşı olumsuz duygular beslemesi ve verimliliğinin giderek düşmesi tükenmişlik sendromu tanı kriterlerinde bulunmaktadır. Tükenmişlik sendromu düşünülen kişilere özel testler ve anketler yapılmaktadır.

  • Maslach tükenmişlik ölçeği: 22 sorudan oluşan bu ölçekte kişinin kendini ve şikayetlerini tanımladığı sorular bulunmaktadır. Bu ölçekte şikayetlerinizin ne kadar şiddetli ve duygu durumunuzun nasıl olduğuyla alakalı bilgiler elde etmekteyiz. Fakat sadece tükenmişlik sendromu olduğundan emin olduğumuz kişilerde bu ölçek işe yaramaktadır. 
  • İş yerindeki davranışları ve tecrübeleri sorgulayan anketler: Kişinin iş yerindeki haliyle ilgili bu anketler tükenmişlik sendromu olan kişilerde durumun anlaşılması için büyük önem arz etmektedir. Kişinin cevaplarına göre yaptığı işe karşı duygularını, strese karşı direncini ve şu anki duygusal durumunu anlamaktayız. Ayrıca bu testteki sorularla kişinin zor durumları nasıl yönettiğini de görmekteyiz. 

Tükenmişlik Sendromu Tedavisi 

Tükenmişlik sendromu tedavisi uzun bir süreçtir. Çoğu tükenmişlik sendromu olan kişide hayat tarzı değişikliği tedavi için yeterli olmaktadır. Tabi ki bu değişiklikler ilk zamanlarda bu kişiler için zor gelecektir. Ama zamanla daha kolaylaşmaktadır. Tükenmişlik sendromu tedavisi için şunlar yapılabilir:

  • Strese sebep olan durumları ortadan kaldırın. İş yerinizde strese sebep olan durum neyse onu değiştirin. Gerekirse çalıştığınız işi, bölümü değiştirin. 
  • Sağlıklı ve dengeli beslenin. Meyve, sebze, tam tahıllı ürünler, yeterli miktarda et tüketin. Hazır gıdalardan uzak durun. Bu beslenme düzeni kişide sindirimde, uykuda, enerjide olumlu yönde etki sağlamaktadır.    
  • Egzersiz yapmak vücutta endorfin ve enkefalin gibi hormonların seviyesini artırır. Günde 30 dakikalık süreyle yapılan egzersizler duygusal açıdan olumlu etkilere sahiptir.
  • Kısacası yaşam stilindeki değişiklikler ve stresten uzak durmak tedavide en önemli basamaktır.
  • Bu yaşam tarzı değişikliği tedavi için yeterli gelmezse bir uzmana danışılıp bilişsel davranışçı terapi uygulanabilir. Bu bir psikoterapi yöntemidir. Duygular olumlu yönde etkilemeye çalışılarak kişinin davranışları ve düşünceleri değiştirilmeye çalışılmaktadır.
  • Nefes egzersizleri, yoga, meditasyon gibi rahatlama yöntemleri de tedavide uygulanmaktadır. 
  • İlaç tedavisi olarak depresyon tedavisinde kullanılan ilaçlar, yatıştırıcılar, uyku ilaçları düşük dozlarda kullanılmaktadır. 

Tükenmişlik Sendromu Tedavi Edilmezse 

Tükenmişlik sendromu kendi kendine iyileşen bir durum değildir. Umursanmaz ise giderek kötüleşebilir. Bu yüzden en kısa zamanda önlemler almak ve tedaviye başlamak gerekmektedir. 

Daha kötüleşen durumlarda kişinin stres seviyesi giderek artar. Bu aşırı stresli durum kişinin bağışıklık sistemini zayıflatır ve mikroplara karşı kişiyi savunmasız bırakır. Bu kısır döngüyle tedavi daha da zorlaşır.

Tükenmişlik Sendromuna Ne İyi Gelir? 

  • Dengeli ve sağlıklı planlanmış öğünler tüketin.
  • Günde 30 dakikalık egzersizler duygusal açıdan size daha olumlu etkiler sağlar. 
  • Ruh sağlığı için yeterli uyku almak önemlidir.

Tükenmişlik Sendromuna Ne İyi Gelmez? 

  • Strese sebep olan her durum bu sendrom için kötüdür. Çalıştığınız ortam, kişiler, strese sebep olan her neyse tükenmişlik sendromunda kişiyi olumsuz etkiler.
  • Alkol kişiyi geçici olarak tatmin etse de daha sonra kişiyi depresif ve endişeli bir hale sokar. Kişinin uyku düzenini bozar.
  • Aşırı kafein almak uyku düzenini bozabilir.

Tükenmişlik Sendromu İlaçları 

Çoğu hastada ilaç tedavisine gerek kalmasa da reçete edilebilecek ilaçlar bulunmaktadır:

Antidepresanlar: Serotonin geri alım inhibitörleri grubunda yer alan sitalopram, essitalopram, fluoksetin, paroksetin, sertralin gibi ilaçlar düşük dozlarda reçete edilmektedir.

Anksiyolitikler: Benzodiazepin grubunda yer alan alprazolam, klordiazepoksid, klonazepam, diazepam, lorazepam gibi ilaçlar kişiyi sakinleştirmek için kullanılmaktadır. Fakat bu ilaçlar bağımlılığa sebep olmaktadır. Düşük dozlarda ve kısa süreli kullanılması tavsiye edilir.

Uyku ilaçları: Uyku problemi yaşayan hastalara eszopiklon, zaleplon, zolpidem, trazodon, ramelteon gibi ilaçlar yazılmaktadır.

Lütfen bu ilaçların hiçbirini uzman bir doktor reçete etmediği halde kullanmayınız. Aksi taktirde istenmeyen yan etkilere maruz kalabilirsiniz.

Hamilelikte Tükenmişlik Sendromu

Gebelik sürecinde kadınlarda tükenmişlik sendromu görülmektedir. Gebeler bu durumda kendilerini tükenmiş, talepleri karşılayamayan bir şekilde hissetmektedirler. Fakat bu durumu engellemek çok da zor değildir. Aşırı stresli iş ortamlarında bile gebeler, streslerini iyi yönetirse hem bebeklerini hem de kendilerini rahat bir şekilde başka hastalıklardan da etkilenmeden koruyabilirler. İkinci trimesterden sonra gebelerde yorgunluk, halsizlik görülmesi doğaldır. İkinci trimester gebeliğin 14. haftasıyla başlamaktadır. Bu şikayetlerin baş göstermesiyle gebelerin alacağı birkaç önlem tedavi için yeterli olmaktadır:

  • Gerektiği zaman dinlenmekten ve yardım istemekten çekinmeyin. Aşırı çalışmak bebeğinize de iyi gelmez. 
  • Geceleri aşırı sıvı tüketmeyin. Özellikle kafein içeren sıvılarda uzak durun. Böylece gece boyunca tuvalete gitmek zorunda kalmazsınız ve uykunuz bölünmez. 
  • En az 8 saatlik uyku hedefleyin.
  • Günlük egzersiz yapmak hem kalp ve damarlarınız için hem de kas iskelet sisteminiz için oldukça faydalıdır. Düzenli egzersiz yapan gebelerde bel, sırt, boyun ağrısı çok daha az görülür. Ayrıca düzenli egzersiz geceleri rahat uyku için de olumlu etkiye sahiptir.
  • Dengeli ve sağlıklı beslenme herkes için çok önemlidir. Fakat gebeler için daha kritiktir. Meyve, sebze, protein içeren gıdalar dengeli bir şekilde alınmalıdır. Aşırı karbonhidrattan ve hazır gıdalardan kaçınılmalıdır. Ayrıca gün içerisinde susuz kalmamaya dikkat edilmelidir.
  • Önem sırasında göre günlük işlerinizi ve iş yerindeki görevlerinizi sıralayın. En önemli görevlerinizi önce yapın.
  • Nefes egzersizleri, yoga, meditasyon gibi rahatlama teknikleri kullanın.

Bunlar gibi ipuçlarıyla gebeler üzerilerindeki stresi azaltmaya çalışmaktadır. Böylece tükenmişlik sendromu daha kolay bir şekilde atlatılmaktadır.

Çocuklarda Tükenmişlik Sendromu

Tükenmişlik sendromu, çocuklarda okul hayatında karşılaştıkları zorlukların üstesinden gelemedikleri zaman stres seviyelerinin aşırı artmasına bağlı görülmektedir. Böyle durumlarda artan aşırı stresi azaltmak için çocuklar dinlenecek zaman bulamamaktadır. Bu çocukların çevresindeki öğretmenleri, aileleri de tükenmişlik sendromunun şiddetlenmesine sebep olabilir. Tükenmişlik sendromu belirtileri görülen çocuklarda stresi azaltmanın yolları bulunmalıdır. Birkaç ipucu ile çocuklar tükenmişlik sendromunu atlatabilir.

  • Çocuklarınız çalışma hayatının anlamını yani onlara göre okul hayatının anlamını tam olarak anlayamayabilir. Böyle durumlarda çocuğunuza okul hayatını ve zorluklara karşı stres seviyesini nasıl yönetmesi gerektiğini anlatmak gerekmektedir.
  • Çocuğunuzun günlük aktivitelerini programlayın. Tahmin edilebilir bir günlük hayatı olan çocukta stres seviyesi çok yükselmez.
  • Çalışma saatlerini çok uzun tutmayın. Çalışma saatleri arasında molalar vermesini sağlayın.
  • Çocuğunuz için bazı hedefler koyun. Fakat bu hedefler çocuğunuzu daha da tüketecek hedefler olmasın.
  • Çalışma saatleri sırasında çocuğun dikkatini azaltacak durumlardan kaçının. Böylece çocuk kendine verilen görevleri daha kısa sürede bitirir.
  • Ailecek eğlence zamanları düzenleyin. Böylece hem çocuğunuzun hem de sizin stres seviyeniz düşer.
  • Çocuğunuzun sınırlarını bilin ve sınırlarının ötesini çok zorlamayın.


Makaleyi faydalı buldun mu?
0
0
Makeleyi Paylaşın

Tükenmişlik sendromu ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Tükenmişlik sendromu olan çoğu kişide sadece hayat tarzı değişikliği tedavi için yeterli olacaktır. Bu hayat tarzı değişikliğinde temel amaç kişinin üzerinde olan aşırı stresi azaltmaktır. Sağlıklı beslenmek, yeterli uyumak, egzersiz yapmak gibi birkaç basit yöntemle kişi tükenmişlik sendromunu aşabilir. Bu yöntemlerle tükenmişliği aşamayan kişiler, bilişsel davranışçı terapi ya da nefes egzersizleri, yoga, meditasyon gibi rahatlama teknikleri ile tedavi planlanabilir. İlaç tedavisi çok az kişide uygulanmaktadır. Bu ilaçlar da daha çok depresyon ilaçları, sakinleştiriciler ve uyku ilaçlarıdır.