Üreteropelvik darlık (UPJ darlığı), böbrek ile idrar kanalını birleştiren üreteropelvik bileşkenin daralması sonucu idrar akışının engellenmesidir. Bu durum böbrek fonksiyonlarını tehdit edebilen ciddi bir ürolojik sorundur. Yenidoğanlarda en sık görülen doğumsal üriner sistem anomalisidir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
UPJ darlığı genellikle doğuştan gelir. Daralma, üreterin peristaltik hareketlerini sağlayan kas liflerinin gelişim bozukluğundan kaynaklanır. Edinsel nedenler arasında böbrek taşı travması, geçirilmiş cerrahiler veya kronik inflamasyon yer alır. Polikistik böbrek hastalığı gibi durumlar riski artırır.
Belirtiler ve Tanı Yöntemleri
- Bebeklerde: Karında kitle, idrarda kan, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- Yetişkinlerde: Yan ağrısı (özellikle sıvı alımı sonrası), bulantı, tekrarlayan böbrek taşları
Tanıda altın standart diüretikli böbrek sintigrafisi (DMSA/MAG3)‘dir. Ultrasonografi ile böbrek pelvisi genişlemesi (hidronefroz) tespit edilir. BT ürografi ise anatomik detayları gösterir.
Tedavi Yaklaşımları
- Açık Cerrahi (Pyeloplasti): Dar bölgenin çıkarılıp sağlıklı dokuların yeniden birleştirilmesi. Başarı oranı %95’tir.
- Laparoskopik/Robotik Cerrahi: Daha küçük kesilerle yapılan minimal invaziv versiyon.
- Endoskopik Yöntemler (Endopyelotomi): Dar bölgenin balon veya lazerle genişletilmesi. Rekürrens riski yüksektir.
- Gözlem: Hafif hidronefrozu olan asemptomatik hastalarda tercih edilir.
Komplikasyonlar ve Takip
Tedavi edilmeyen UPJ darlığı böbrek hasarına yol açabilir. Postoperatif takipte:
- İlk yıl 3 ayda bir üriner ultrason
- Sintigrafi ile böbrek fonksiyonlarının izlenmesi
- İdrar analizi ile enfeksiyon kontrolü
Yeni Teknolojiler ve Gelişmeler
Robotik cerrahide 3D görüntüleme ile doku manipülasyonu kolaylaşmıştır. Biyobozunur stentler, geleneksel metal stentlerin komplikasyonlarını azaltır. Fetal cerrahi ise şiddetli hidronefrozlu gebelerde araştırma aşamasındadır.
Hasta Yönetimi Önerileri
- Sıvı alımını gün boyuna yaymak (ani hidrasyon ağrıyı tetikler)
- Böbrek koruyucu diyet (tuz kısıtlaması, oksalattan fakir beslenme)
- Sigaranın bırakılması (doku iyileşmesini hızlandırır)
