Kusma gribi (norovirüs), şiddetli mide-bağırsak enfeksiyonuna yol açan oldukça bulaşıcı bir virüstür. Toplu yaşam alanlarında hızla yayılabilen bu hastalık, her yaş grubunu etkileyebilir ve özellikle çocuklarda, yaşlılarda ve bağışıklığı zayıf bireylerde ciddi sıvı kaybına neden olabilir.
Kusma Gribi Nedir?
Norovirüs adı verilen patojenin yol açtığı akut gastroenterit tablosudur. "Mide gribi" olarak da bilinir, ancak influenza virüsüyle ilişkisi yoktur. Dünya çapında her yıl 685 milyon vaka görülür ve gıda kaynaklı salgınların başlıca nedenidir.
Nasıl Bulaşır?
Virüs, enfekte kişilerin kusmuk veya dışkısıyla temas sonucu yayılır. Ortak kullanılan yüzeyler (kapı kolları, asansör düğmeleri), kontamine su veya gıdalar (çiğ kabuklu deniz ürünleri, hazır salatalar) başlıca bulaş kaynaklarıdır. Belirtiler geçtikten sonra bile 2 haftaya kadar bulaştırıcılık devam eder.
Belirtiler ve Seyir
- Ani başlangıçlı şiddetli bulantı ve kusma
- Sulu, kansız ishal (günde 4-8 kez)
- Karın krampları ve mide ağrısı
- Düşük ateş (38°C altı) ve kas ağrıları
- Halsizlik, baş dönmesi
Belirtiler genellikle 12-48 saat içinde başlar ve 1-3 gün sürer. Yaşlılarda semptomlar 1 haftayı bulabilir.
Teşhis Yöntemleri
Klinik bulgular tanı için genellikle yeterlidir. Salgın incelemelerinde dışkı örneklerinde PCR ile norovirüs RNA’sı tespit edilebilir. Hızlı antijen testleri mevcuttur ancak duyarlılığı düşüktür.
Tedavi Süreci
Spesifik antiviral tedavi bulunmaz:
- Sıvı Takviyesi: Oral rehidratasyon sıvıları veya elektrolit solüsyonları
- Semptomatik Tedavi: Bulantı önleyici ilaçlar (ondansetron), ishal düzenleyiciler (loperamide)
- Beslenme: Muz, pirinç, elma püresi gibi sindirimi kolay gıdalar
Hastaneye yatış ancak şiddetli dehidratasyon durumunda gerekir.
Korunma Stratejileri
- Ellerin sabunla en az 20 saniye ovularak yıkanması
- Hastaların kullandığı tuvaletlerin %10 çamaşır suyu ile dezenfekte edilmesi
- Çiğ gıdalardan kaçınma ve kabuklu deniz ürünlerinin iyi pişirilmesi
- Hasta kişilerin yiyecek hazırlamaması
Risk Grupları
- 65 yaş üstü bireyler
- Kronik böbrek hastaları
- Organ nakli geçirmiş kişiler
- Kemoterapi alan kanser hastaları
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
- 24 saatten uzun süren kusma
- İdrar çıkışının azalması veya koyu renkli idrar
- Kanlı ishal
- Şiddetli karın ağrısı
- Bilinç bulanıklığı
Kusma gribi vakalarında enfeksiyon hastalıkları uzmanı veya dahiliye doktoru takibi önerilir. Salgın durumunda Sağlık Bakanlığı’nın yönlendirmelerine uyulmalıdır.
