evim.com

Vertigo Belirtileri

Kişinin etrafındakileri dönüyormuş gibi hissetmesine sebebiyet veren bir yanılsama durumu olan vertigo, halk arasında baş dönmesi olarak adlandırılır.

Vertigo Nedir?

Kişinin etrafındakileri veya kendisini dönüyormuş gibi hissetmesine sebep olan bir yanılsama durumudur. Halk arasında baş dönmesi olarak adlandırılsa da her baş dönmesi vertigo değildir. Periferal ve santral vertigo olarak iki türü vardır.

Periferal vertigo: Tüm vertigo hastalarının %80’inde görülen tiptir. BPPV (Benign paroksismal pozisyonel vertigo - kulakta kristal oynaması), Meniere hastalığı (iç kulakta yoğun basınç oluşması), vestibuler nörit (merkezi sinir ve işitme sistemini etkileyen bir hastalık), labirintitis (bir iç kulak hastalığı), herpes zoster virüsü (zona hastalığı), akustik nörinom (denge sorunları ve işitme kaybına sebep olan bir hastalık), otitis media (orta kulak iltihabı), aminoglikozid (bir antibiyotik türü) zehirlenmesi, viral enfeksiyonlar (virüs kaynaklı hastalıklar) ve Cogan sendromu (işitme ve görmeyi etkileyen bir hastalık) sebepler arasındadır.

  • Benign paroksismal pozisyonel vertigo: Tekrarlayan vertigonun en sık nedenidir. Hastaların çoğunda haftalar süren ataklar halinde devam eder sonra kendiliğinden düzelir. Ancak ataklar yıllar sonra bile tekrarlayabilir. Tanı, Dix-Hallpike testi ile konur.
  • Meniere hastalığı: Sensorinöral işitme kaybı (sinirsel işitme kaybı) , ataklar halinde vertigo, tinnitus (kulak çınlaması) , kulakta dolgunluk ve basınç hissi ile ayırt edilen bir iç kulak hastalığıdır. Hastalığın gelişimi sırasında iç kulaktaki endolenf sıvısının emiliminin azalmasına bağlı ortaya çıkan basınç artışı vardır. Ancak endolenf emiliminin azalma nedeni tam olarak açıklanamamıştır.
  •  Otitis media (orta kulak iltihabı): Orta kulak iltihabı, hastalığın gelişimi sırasında mikroorganizmanın gösterdiği değişikliklere  bakılmaksızın orta kulak boşluğunun enflamatuvar hastalığına (iltihabi hastalık) verilen ortak bir addır. Orta kulak iltihabı genellikle basit bir üst solunum yolları enfeksiyonunun (ÜSYE) komplikasyonu olarak gelişir. Östaki borusu aracılığıyla orta kulak boşluğunun mukozasında iltihap yerleşmesine neden olur. Orta kulak iltihabı olgularının tamamına yakını çocuklarda görülür. Akut orta kulak iltihabı olan hastalara, orta kulak boşluklarındaki sıvıdan yapılan kültürlerde en sık  S. pneumonia, Haemophilus influenza ve Morexalla catarrhalis bakterileri elde edilmiştir.

Santral vertigo: Beyin sapı iskemisi (beyne giden kan akışının azalması sonucu dokuların beslenememesi) en sık santral vertigo nedenidir. Bunun dışında daha nadir görülen bazı durumlar da santral vertigo sebebi olabilir. Bu durumlar şu şekildedir:

  • Multipl skleroz (MS hastalığı),
  • Kafa tasındaki kırıklar,
  • Kafa yaralanmaları,
  • Nöbetler,
  • Enfeksiyonlar,
  • Tümörler.

Vertigo Patofizyolojisi

Her iki kulağımızın iç tarafında ’’vestibuler labirent’’ adı verilen bir bölüm vardır. Sinir sistemimiz bu bölümden sinyaller alır ve iki taraftan aldığı sinyalleri birbiriyle karşılaştırır. Başımız sabitken iki taraftaki sinyaller denge halindedir.  İki taraftan birinde meydana gelen hasar sonucunda bu sinyaller eşit algılanmaz ve kişide baş dönmesi şeklinde hissedilir. Eş zamanlı iki taraflı gelişen vestibüler hasarda baş dönmesi olmaz, denge kaybı olur. 

Bu hasar denge organları sisteminde, yarım daire kanallarında veya buralardan sinyalleri alan 8.kafa sinirinde meydana gelebilir.

Vertigo Nedenleri

Vertigoya neden olan birçok hastalık ve durum vardır. Bunlar kulaktaki bir sorun kaynaklı ise periferal nedenler, merkezi sinir sistemi (beyin, beyincik, omurilik) kaynaklı ise santral nedenler, sistematik etkileriyle dolaylı olarak etkiliyorsa sistemik nedenler olarak 3 başlıkta incelenir.

Periferal nedenler

  • Akut otitis media (Orta kulak iltihabı): Orta kulak boşluğunun iltihaplanması hastalıklarına verilen isimdir. Çoğu zaman üst solunum yolu enfeksiyonlarına bağlı olarak gelişir. Sıklıkla çocuklarda görülür.
  • Labirentitis: Hem denge hem de işitme fonksiyonlarını etkileyen iç kulak iltihabıdır.
  • BPPV (Benign paroksismal pozisyonel vertigo): Baş hareketleriyle ortaya çıkan, 1-30 sn kadar sürebilen şiddetli baş dönmesidir.
  • Meniere hastalığı: İç kulaktaki endolenf sıvısının fazlalılığı nedeniyle ortaya çıkan, baş dönmesi, kulak çınlaması, kulakta dolgunluk hissi ve işitme kaybıyla ayırt edilen bir hastalıktır.
  • Vestibular nörit: Denge siniri denen vestibular sinirin iltihabıdır. Genellikle üst solunum yolu enfeksiyonu komplikasyonudur.
  • Perilenfatik fistül: İç kulakta bulunan perilenf sıvısının bazı nedenlerle iç kulağın dışına sızmasıdır. Baş dönmesine işitme kaybı da eşlik eder.
  • Travma (Labirent konküzyonu): Labirent zarlarındaki  yaralanma nedeniyle oluşur. Vertigo aniden başlar. Genellikle bulantı, kusma eşlik eder.
  • Akustik nöroma: Vestibulocochlear sinirden (işitme ve denge siniri) köken alan iyi huylu tümörlerdir.
  • Yabancı cisim varlığı,
  • Taşıt tutması,
  • Aminoglikozid grubu antibiyotikler, diüretikler (idrar söktürücü ilaçlar), kinin ve steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar (örneğin aspirin) kulaktaki yapılara toksik etki gösterir.

Bu ilaçların kullanımı da baş dönmesine neden olabilir.

Santral nedenler

  • Vertebral basiller arter yetmezliği: Beyin sapı, omurilik, beyin ve beyinciği besleyen atardamarların doğuştan veya sonradan gelişen bir nedenle akımında azalması sonucu bu bölgelerin beslenememesi.
  • Subclavian steal sendromu: Subklavian arterlerden birinde darlık olduğunda, bu damardan çıkan ve normalde kafa içi boşluğuna girip oradaki dokuyu besleyen vertebral arterdeki kan akımının tersine dönmesidir.
  • Serebellar hemoraji (beyincik kanaması) veya infarkt: Beyincik, kafatası içinde yer alan ve dengede rol oynayan bir organdır. Bu bölgede meydana gelen kanama veya doku ölümü beyincik hasarına yol açar ve sonuçta görülen semptomlardan biri baş dönmesi olabilir.
  • Post travmatik yaralanma (travma sonrası yaralanma): Temporal kemik (şakak) kırıkları neden olabilir.
  • Post kontüzyonel sendrom: Hafif şiddette kafa travması sonrası gelişen psikiyatrik, fiziksel ve bilişsel belirtiler bütünüdür.
  • Temporal lob epilepsisi: Temporal lob epilepsisi olan hastalarda superior temporal gyrusun (beynin temporal lobunda bir bölge) uyarılmasıyla dönme hissi oluşur. Nöbet öncesi gelen his şeklinde hissedilir.
  • Multipl skleroz: Bağışıklık sistemi hücrelerinin, merkezi sinir sistemindeki sinir hücrelerini saran myelin kılıfı yabancı olarak algılaması ve yok etmeye çalışmasıdır.
  • İnfeksiyonlar (Ensefalitler, menenjitler, beyin apsesi)
  • Servikal omurilik kas veya bağ doku yaralanması ve tümörler de vertigonun santral nedenleri arasında yer alır.

Sistemik nedenler

  • Diabetes mellitus (Şeker hastalığı)
  • Hipotiroidizm (Tiroid bezlerinin yetersiz çalışması)

Vertigo Belirtileri Nelerdir?

  • En sık belirtisi baş dönmesidir. Kişi, etrafındakiler dönüyormuş gibi hisseder.
  • Hızlı şekilde tekrarlayan anormal göz hareketleri vertigo atakları sırasında görülür.
  • Bulantı, kusma çoğu zaman tabloya eşlik eder.
  • Bunun dışında periferal vertigoda; tek kulakta duyu kaybı, tek veya iki kulakta birden çınlama, görüntüleri odaklamada zorluk, denge kaybı belirtileri görülebilir.
  • Santral vertigoda ise beyin hastalıklarına bağlı şu semptomlar eşlik edebilir; baş ağrısı, konuşma güçlüğü, çift görme, kol veya bacakta güçsüzlük, bilinç kaybı.

Vertigo için hangi doktor ve hangi bölüme, ne zaman gidilmeli?

Vertigo, altta yatan hastalığa göre kulak burun boğaz veya nöroloji branşının alanıdır. Ancak baş dönmelerinin kaynağı  %40 oranında periferik vestibular disfonksiyon (iç kulakta dengeyle ilgili sistemlerin fonksiyon bozukluğu) olduğu için kulak burun boğaz polikliniğine gitmek daha uygun olur. 

Vertigo, altta yatan ciddi bir hastalığın ilk habercisi olma potansiyelinden dolayı derhal hekime başvurmayı gerektirir. 

Özellikle aşağıda yer alan bulgulardan bir veya birkaç tanesi varsa dikkatli olunmalıdır:

Santral (beyin sapı ve beyincik ve beyinle ilgili) olayları düşündüren bazı semptomlar;

  • Vertikal nistagmus (yukarı-aşağı gidip gelen hızlı göz hareketleri) 
  • Bulanık görme
  • Diplopi (çift görme)
  • Yüzde hissizlik
  • Disfaji (yutma güçlüğü)
  • Disfoni (ses bozukluğu)
  • Kol ve bacaklarda güçsüzlük
  • Ataksi(hareketlerde bozulma, sendeleme, sarsılma)
  • Ani başlangıçlı baş ağrısı
  • Tekrarlayan benzer ataklar şeklinde gelen baş ağrıları.

Labirent iskemisi, akustik nöroma, perilenfatik fistül ya da Meniere hastalığında görülen ve vertigoya eşlik eden ani başlangıçlı, tek taraflı tam işitme kaybı varsa vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.

Makaleyi faydalı buldun mu?
0
0
Makeleyi Paylaşın

Vertigo ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Vertigo atağında öncelikle düşme riski ortadan kaldırılmalıdır. Kişi ayaktaysa oturmalıdır. Hareket etmemeli ve ani hareketlerden kaçınmalıdır. Sabit bir şekilde durulmalı ve etrafın dönmediği, bu durumun birazdan geçeceği düşünülmelidir. Vertigo krizi anında sakin kalmak son derece önemlidir.

Perilenfatik fistül varsa işitmede kötüleşme ve baş dönmesi riskinden dolayı uçak yolculuğundan mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.

Labirintitis, vestibuler nörit veya akustik nöroma uçak yolculuğu için risk taşımaz.

Santral vertigo genellikle uçak yolculuğu açısından risksizdir.

BPPV ve Meniere hastalığında uçak yolculuğuna bağlı geçici baş dönmesi görülebilir. Özellikle Meniere hastalığında bu durum basınç değişimine bağlıdır.

Kişinin etrafındakileri dönüyormuş gibi hissetmesine sebebiyet veren bir yanılsama durumu olan vertigo, halk arasında baş dönmesi olarak adlandırılır.

makaleyi incele

Vertiogunun kesin bir tedavisi olmamakla birlikte, hekim tarafından hastaya hastalığı ve geçmişiyle ilgili sorular sorularak ilaç tedavisi, fiziksel tedavi ya da cerrahi tedavi uygulanabilir.

makaleyi incele