evim.com

Zona Belirtileri

Halk arasında gece yanığı olarak da bilinen zona, ağrılı bir cilt döküntüsüne sebep olan viral bir enfeksiyondur. Etkeni su çiçeğine de neden olan varicella zoster virüsüdür. Su çiçeği geçirdikten sonra etkisiz kalan bu virüs yıllar sonra zona hastalığı oluşmasına neden olabilir.

Zona (Gece Yanığı) Nedir?

Zona hastalığı, eritemli (cildin kırmızı bir renk alması) bir zemin üzerinde, genellikle gruplaşmış ve çok sayıda vezikülden (1 cm’den küçük içi sıvı dolu cilt lezyonu) oluşan bir cilt hastalığıdır. Zona hastalığı halk arasında gece yanığı ismiyle bilinmektedir. Zona hastalığının nedeni; aynı zamanda su çiçeğinin de etkeni olan varicella zoster virüsüdür. Hastalığın bir diğer isimlendirmesi ise herpes zoster veya zona zoster’dir.

Varicella zoster virüsü, insan vücuduna girdiğinde aşılanmamış ve hastalıkla daha önce karşılaşmamış yani virüse karşı bağışıklık geliştirmemiş veya bağışıklık sistemi güçsüz kimselerde, su çiçeği denilen bir hastalık tablosuna neden olur. Su çiçeği çoğunlukla aşılanmamış bireylerde çocukluk çağında geçirilen bir hastalıktır.

Bu hastalık genellikle öncesinde boğaz ağrısı, ateş, kırgınlık hali, burun akıntısı gibi belirtilerle başlar. Devamında hastanın vücudunda yaygın (saçlı derisi dahil) bir şekilde eritem (kızarıklık) ve eritem üzerinde veziküller (kesecikler) belirir. Zamanla bu veziküllerin içerisi pürülan (irin), sarımsı bir sıvıyla dolar ve patlar. Ardından da kabuk bağlayıp dökülür. Lezyonlar genellikle kaşıntılı ve iz bırakarak iyileşebilirler.

Su çiçeğini diğer çocukluk çağı döküntülü hastalıklarından ayıran önemli bir ayrıntı yeni oluşmaya başlayan veziküller ve patlamış, sonrasında kabuk bağlamış lezyonların bir arada görülmesidir. Nadir zona zoster durumlarda su çiçeği sırasında pnömoni, (zatüre) menenjit, (beyin zarlarının iltihabı) ve ensefalit (beyin dokusunun iltihabı) gibi hayatı tehdit eden komplikasyonlarla karşılaşılabilir.

Varicella zoster virüsü temel olarak 2 dokuya tropizm (bir dokuyu tutmaya eğilim) gösterir. Bunlardan birincisi deri ikincisi ise sinir dokusudur. Ciltte birincil enfeksiyonu olan su çiçeğine neden olan varicella zoster virüsü, sonrasında cildin duyusunu alan bir sinirin üzerinde ilerler. Duyu sinirlerinin omuriliğe girdiği yerde bulunan duysal kök gangliyonlarında aktivite göstermeksizin canlılığına devam eder. Sinirleri tuttuktan sonra bağışıklık sistemi bu virüsü vücuttan tamamen ortadan kaldıramaz. Virüs duysal kök gangliyonlarında uzun yıllar boyunca hayatta kalabilir.

Bu süreç zarfında, yaşlılıkla birlikte veya başka bir nedenden ötürü hastanın bağışıklık sistemi zayıflarsa; kemoterapi alırsa, radyoterapi alırsa, AIDS hastalığına yakalanırsa veya yoğun strese maruz kalırsa varicella zoster virüsü reaktive olur. Reaktive olan varicella zoster virüsü, latent kaldığı sinirin duyusunu aldığı cilt bölgesi (sinirin trasesi) boyunca eritemli zemin üzerinde çok sayıda veziküllerle karakterize, ağrılı lezyonlara yani zona zostere diğer adıyla zona hastalığı veya gece yanığına neden olur.

Zona (Gece Yanığı) Belirtileri

Zona hastalığında cilt üzerinde kızarıklık ve ağrılı kabarcıklar görülür. Bazı hastalarda kabarcıklar çıkmadan 1-2 hafta kadar öncesinde kabarcıkların çıkacağı cilt bölgesinde ağrı, yanma, batma, elektriklenme gibi bir takım şikayetler olabilir.

Çoğunlukla vücudun bir tarafında (en sık gövdede) sınırlı olan ağrılı bir kızarıklık başlar. Kızarıklıkla beraber kabarcıklar ortaya çıkar. Bu kabarcıklar kaşıntılı olabilir. Kaşınma ile kanayıp kabuk bağlayabilir hatta cilt üzerinde iz kalmasına da neden olabilir. Lezyonlar çoğu vakada 2 ila 4 hafta arasında ortadan kalkar.

Cilt lezyonlarının yanı sıra kimi hastada ateş, mide bulantısı, karın ağrısı, baş ağrısı ve kas ağrıları gibi belirtiler görülebilir. Bunun dışında tuttuğu sinirlere bağlı olarak veya bağışıklık sistemi ileri derecede baskılanmış kimselerde vücuda yayılmasıyla hastada pnömoni, ensefalit, işitme kaybı, körlük veya kısmi görme kaybı gibi tablolar da görülebilir.

Cilt lezyonları geçtikten sonra post herpetik nevralji denilen bir tablo ile karşı karşıya kalınabilir. Bu durumda cilt lezyonları tamamen geçmesine rağmen hastanın ağrı şikayetleri ısrarcı bir şekilde aynı konumda devam eder. Bu ağrı genellikle ağrı kesicilere dirençli bir ağrıdır. Erken dönemde (özellikle ilk 3 gün) tedavi alan hastalarda post herpetik nevralji durumu almayanlara göre daha az görülür.

Varicella zoster virüsünün trigeminal sinirin oftalmik dalını (gözden dokunma duyusunu alan dalı) tutmasıyla göz kapağı ve konjonktivanın iltihabı, tam veya kısmi görme kaybı, ilerleyen dönemde ise trigeminal nevralji (trigeminal sinir trasesi boyunca şiddetli ağrı, batma, yanma) gibi tablolar görülebilir.

Diğer bir tabloda ise varicella zoster virüsü fasiyal siniri veya dallarını tutabilir. Bu duruma herpes zoster oticus denilir. Klinikte dış kulak yolunda kızarıklık, kabarcıklar görülebilir. Yüz felci ve işitme kaybı ile karakterize Ramsay Hunt sendromu ortaya çıkabilir.

Ramsay Hunt Sendromunda görülen belirtiler şu şekildedir

  • Dış kulak yolunca kızarıklık ve veziküller
  • Kulak ağrısı
  • İşitme kaybı
  • Kulak çınlaması
  • Tek gözü kapatmada zorluk
  • Baş dönmesi ve bulantı kusma ile karakterize vertigo
  • Yüzde asimetri
  • Tat alma duyusunda anormallikler veya kayıp
  • Göz kuruluğu ve buna bağlı gözde kızarma
  • Ağız kuruluğu
  • Salya akması

Zona (Gece Yanığı) Nedenleri Nelerdir?

Zona hastalığının yani herpes zosterin veya halk arasında gece yanığının sebebi; herpes virüs ailesinin bir üyesi olan varicella zoster isimli bir DNA virüsüdür.

Varicella zoster virüsünün birincil enfeksiyonu sonrasında gizli kalıp yeniden aktive olması sonucu ortaya çıkar. Yani ilk olarak su çiçeği lezyonları görülerek -bazı durumlarda görülmeksizin- ilk enfeksiyon atlatılır. Ardından sinir köklerinde latent kalan (inaktif ve canlılığını koruyarak beklemek) virüs yeniden aktive olur ve ortaya zona hastalığı lezyonları çıkar.

Zona (Gece Yanığı) için hangi doktor ve hangi bölüme, ne zaman gidilmeli?

Zona hastalığı tanı ve tedavisi ile temel olarak Dermatoloji (Deri ve Zührevi Hastalıkları) ve Enfeksiyon Hastalıkları bölümleri ilgilenmektedir.

Hastalar genellikle vücudun bir tarafına sınırlı (gövde, yüz, kollar, genital bölge, bacaklar gibi) kızarıklık, ağrılı veziküller çıkması durumunda bu bölümlere başvurabilir.

Makaleyi faydalı buldun mu?
0
0
Makeleyi Paylaşın

Zona ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Zona hastalığı bulaşıcı değildir. Fakat insanlar zona hastalığının etkeni olan varicella zoster virüsünü başkalarından tükürükle direkt temas veya solunum yolu ile alabilirler.

Zona hastalığının ortaya çıkışında; latent kalan varicella zoster virüsünün hastanın kemoterapi, radyoterapi alması gibi nedenlerle bağışıklık sisteminin zayıflaması nedeniyle yeniden aktive olması etkilidir. Fakat kansere ne virüs ne de kliniğinde görülen lezyonlar yol açmazlar.

Zona hastalığında ağrı en sık görülen belirtilerden birisidir. Hatta bazı durumlarda cilt lezyonları tamamen geçtikten sonra da ağrı devam edebilir. Örneğin; post herpetik nevralji, trigeminal nevralji, Ramsay Hunt sendromu gibi.

Halk arasında gece yanığı olarak da bilinen zona, ağrılı bir cilt döküntüsüne sebep olan viral bir enfeksiyondur. Etkeni su çiçeğine de neden olan varicella zoster virüsüdür. Su çiçeği geçirdikten sonra etkisiz kalan bu virüs yıllar sonra zona hastalığı oluşmasına neden olabilir.

makaleyi incele

Gece yanığı olarak da bilinen zona tedavisinde antiviral ilaçlar kullanılır. Zona hastalığı tedavi edilmediği takdirde genellikle 2 ila 4 hafta içerisinde geçebilir.

makaleyi incele