Volvulus, bağırsak segmentinin kendi etrafında dönerek tıkanıklığa ve doku hasarına yol açtığı cerrahi bir acil durumdur. Tedavi edilmediğinde bağırsak gangreni, perforasyon ve septik şok gibi hayati riskler doğurabilir. Bu makalede volvulusun nedenleri, klinik tablosu ve tedavi protokolleri detaylıca incelenmektedir.
Volvulus Nedir?
Bağırsağın mezenterik tabanı etrafında 180°’den fazla dönmesi sonucu gelişen mekanik tıkanıklıktır. En sık sigmoid kolon (%60-75) ve çekumda (%25-40) görülür. Düğümlenme nedeniyle kan akımı kesilir, 6-12 saat içinde iskemi ve nekroz gelişir.
Risk Faktörleri ve Nedenleri
- Anatomik Anomaliler: Uzun mezenter, intestinal malrotasyon
- Kronik Kabızlık: Sigmoid volvulusun en yaygın nedeni
- Postoperatif Adezyonlar: Geçirilmiş karın ameliyatları
- Hastalıklar: Chagas hastalığı, nörolojik bağırsak disfonksiyonu
- Yaşlılık: Sigmoid volvulus 60 yaş üstünde sık
Klinik Belirtiler
- Erken Evre: Ani başlayan şiddetli karın ağrısı, asimetrik abdominal distansiyon
- İlerlemiş Evre: Kanlı kusma (hematemez), rektal kanama, defekasyon yapamama
- Peritonit Bulguları: Rebound hassasiyet, tahta karın, hipotansiyon
- Sistemik Belirtiler: Taşikardi, ateş, oligüri
Tanı Yöntemleri
- Direkt Karın Grafisi:
- Sigmoid volvulusta "kahve çekirdeği" görünümü
- Çekal volvulusta gazla distandü çekum
- Bilgisayarlı Tomografi (BT):
- "Whirl sign" (dönmüş mezenter damarları)
- Bağırsak duvar kalınlaşması, serbest sıvı
- Kontrastlı Lavman:
- Tıkanma seviyesinin gösterilmesi
Tedavi Protokolleri
-
Acil Resüsitasyon:
- IV sıvı replasmanı
- Nazogastrik dekompresyon
- Geniş spektrumlu antibiyotik (seftriakson + metronidazol)
-
Cerrahi Müdahale:
| Volvulus Tipi | Cerrahi Yöntem | Aciliyet | |---------------------|----------------------------|---------------| | Sigmoid Volvulus | Rezeksiyon + Hartmann | Acil (<6 saat)| | Çekal Volvulus | Sağ hemikolektomi | Acil | | Gastrik Volvulus | Gastropeksi | Acil | -
Endoskopik Redüksiyon:
- Sadece iskemi bulgusu olmayan sigmoid volvulusta denenebilir
Komplikasyonlar
- Erken Dönem: Bağırsak perforasyonu (%15), septik şok (%30)
- Geç Dönem: Kısa bağırsak sendromu, adezyonlara bağlı tekrarlayan tıkanmalar
- Mortalite: Genel %15-20, gangren gelişenlerde %60’a çıkar
Postoperatif Takip
- İlk 72 saat yoğun bakım monitorizasyonu
- Enteral beslenmenin 5. günde başlatılması
- 6 ay sonra kolostomi kapatılması (Hartmann yapılanlarda)
Korunma Stratejileri
- Liften zengin beslenme (günde 25-30 gr lif)
- Kronik kabızlık tedavisi
- Adezyon önleyici bariyerlerin cerrahide kullanımı
Volvulus tedavisinde zaman kritik öneme sahiptir. Belirtiler başladıktan sonraki ilk 6 saat içinde müdahale mortaliteyi %50 azaltır. Şiddetli karın ağrısı ve distansiyon durumunda acil servise başvurulmalıdır.
