Vajinal septum (vajinada perde), vajinal kanalı kısmen veya tamamen bölen anormal bir doku katmanıdır. Embriyonik gelişim sırasında Müller kanallarının birleşme kusuru nedeniyle ortaya çıkar. İki ana tipi vardır: boylamasına (longitudinal) ve enlemesine (transvers) septum. Boylamasına septum en yaygın tiptir ve vajinayı iki paralel kanala ayırırken, enlemesine septum vajinanın üst kısmında halka şeklinde bir bariyer oluşturur.
Belirtiler ve Tanı Yöntemleri
Vajinal septum belirtileri ergenlik döneminde adet görmeyle başlar. En tipik semptom adet kanamasının olmasına rağmen kanın dışarı çıkamamasıdır (hematokolpos). Şiddetli kasık ağrısı, cinsel ilişki sırasında ağrı, tekrarlayan vajinal enfeksiyonlar ve tampon kullanımında zorluk diğer yaygın şikayetlerdir. Tanı için pelvik muayene esnasında vajinal duvarda anormal doku katmanı fark edilir. Transvajinal ultrason ve MRG ile septumun kalınlığı, uzunluğu ve rahim yapısıyla ilişkisi değerlendirilir.
Tedavi Seçenekleri
Semptomatik vakalarda cerrahi müdahale gereklidir. Boylamasına septum için vajinal septoplasti uygulanır: Lokal veya genel anestezi altında, septum dokusu kesilerek çıkarılır ve kanalın tek boşluk haline gelmesi sağlanır. Enlemesine septumda ise halka şeklindeki dokunun eksizyonu yapılır. Ameliyat sonrası 4-6 hafta cinsel perhiz önerilir. Komplike olgularda laparoskopik cerrahi eşlik edebilir.
Komplikasyonlar ve Riskler
Tedavi edilmeyen vakalarda:
- Kronik pelvik ağrı ve disparoni (ağrılı cinsel ilişki)
- Tekrarlayan vajinit ve servisit
- Endometriozis gelişimi
- İnfertilite (kısırlık)
- Doğumda obstetrik komplikasyonlar
Gebelik ve Doğuma Etkileri
Boylamasına septum gebelik oluşumunu engellemez ancak düşük riskini artırabilir. Enlemesine septum ise sperm geçişini engelleyerek infertiliteye neden olabilir. Gebelikte vajinal doğum planlanıyorsa, septumun doğum kanalını tıkama riski nedeniyle sezaryen önerilir. Cerrahi düzeltme sonrası normal vajinal doğum mümkündür.
Cerrahi Sonrası İyileşme Süreci
Ameliyat sonrası 48 saat içinde taburcu edilen hastaların:
- 1 hafta ağır fiziksel aktiviteden kaçınması
- 6 hafta tampon kullanmaması ve cinsel ilişkiye girmemesi
- Düzenli vajinal lavaj ile hijyen sağlaması
- Kontrollerde vajinal spekulum muayenesi ile iyileşmenin değerlendirilmesi gerekir.
Prognoz ve Önleme
Cerrahi tedavi başarı oranı %95’in üzerindedir. Nüks riski düşüktür. Embriyonik dönemde oluştuğundan önlenmesi mümkün değildir. Ergenlik öncesi kız çocuklarında karın ağrısı ve adet görememe durumunda jinekolojik değerlendirme şarttır.
