UPJ darlığı (üreteropelvik bileşke darlığı), böbrek ile idrar kanalını birleştiren bölgedeki tıkanıklık sonucu idrar akışının engellenmesidir. Bu durum böbreklerde şişme (hidronefroz) ve uzun vadede böbrek fonksiyon kaybına yol açabilir. Hem çocuklarda hem de yetişkinlerde görülebilen bu rahatsızlık, erken müdahale gerektiren önemli bir ürolojik sorundur.
UPJ Darlığının Nedenleri
- Doğuştan Yapısal Bozukluklar: Üreterin böbreğe bağlandığı noktadaki darlık (en yaygın neden)
- Damar Basısı: Böbrek damarlarının üretere baskı yapması
- Geçirilmiş Cerrahi veya Travma: Böbrek ameliyatları sonrası gelişen yapışıklıklar
- İdrar Yolu Enfeksiyonları: Tekrarlayan enfeksiyonlara bağlı doku hasarı
- Böbrek Taşı: Üreter girişinde taşa bağlı tıkanma
Belirtiler ve Şikayetler
- Yan Ağrısı: Özellikle idrar birikimine bağlı şiddetli böğür ağrısı
- Tekrarlayan İdrar Yolu Enfeksiyonları: Ateş, yanma ve idrarda bulanıklık
- Böbrek Genişlemesi (Hidronefroz): Ultrasonla tespit edilen asemptomatik vakalar
- İdrarda Kan: Mikroskobik veya gözle görülür kanama
- Böbrek Fonksiyon Kaybı: İleri evrede kreatinin yükselmesi
Tanı Yöntemleri
- Ultrason: Böbrek genişlemesinin ilk tespiti
- Bilgisayarlı Tomografi (BT): Tıkanıklık seviyesinin ve nedeninin belirlenmesi
- Dinamik Böbrek Sintigrafisi (DMSA/DTPA): Böbrek fonksiyonlarının ve tıkanıklık derecesinin ölçümü
- İVP (İntravenöz Pyelografi): İdrar yollarının kontrast madde ile görüntülenmesi
Tedavi Seçenekleri
- Minimal İnvaziv Yöntemler:
- Endoskopik Piyeloplasti: Kapalı yöntemle darlık bölgesinin genişletilmesi
- Lazerle Darlık Açma: Dar segmentin lazerle tedavisi
- Açık Cerrahi:
- Anderson-Hynes Piyeloplasti: Dar bölgenin çıkarılıp üreterin yeniden dikilmesi (altın standart)
- Robotik Cerrahi: Yüksek hassasiyetli müdahale
- Perkütan Nefrostomi: Böbreğe dışarıdan tüp yerleştirilmesi (acil durumlar)
Ameliyat Sonrası Süreç
- İlk 48 saat idrar rengi ve miktarının takibi
- 6 hafta ağır fiziksel aktiviteden kaçınma
-
- ve 6. aylarda kontrol sintigrafileri
- Tekrarlama riskine karşı yıllık ultrason takipleri
Komplikasyonlar ve Risk Yönetimi
- Ameliyat sonrası üreter kaçağı (%5-10)
- Tekrarlayan darlık gelişimi (özellikle endoskopik yöntemlerde)
- Böbrek fonksiyon kaybı (geç müdahale edilen vakalarda)
- Hipertansiyon riski (uzun süreli hidronefrozda)
Hangi Durumlarda Acil Müdahale Gerekir?
- Ani başlayan şiddetli böğür ağrısı
- İdrar çıkışının tamamen durması
- Yüksek ateşle birlikte titreme (ürosepsis belirtisi)
- Böbrek yetmezliği bulguları (bulantı, halsizlik)
Korunma ve Yaşam Tarzı Önerileri
- Günde 2-3 litre su tüketimi
- Tekrarlayan enfeksiyonlarda düzenli idrar tahlili
- Böbrek taşı öyküsü varsa diyet düzenlemesi
- Sigaranın bırakılması (doku iyileşmesini hızlandırır)
