Titreme (tremor), istemsiz ritmik kas kasılmaları sonucu ellerde, kollarda, başta veya bacaklarda sallanma hareketleriyle kendini gösteren nörolojik bir belirtidir. Fizyolojik durumlarda (stres, yorgunluk) geçici olabileceği gibi, altta yatan ciddi nörolojik hastalıkların işareti de olabilir.
Titreme Türleri ve Özellikleri
- İstirahat Tremoru: Dinlenme halindeyken ortaya çıkar, genellikle Parkinson hastalığında görülür.
- Aksiyon Tremoru: Hareket sırasında belirginleşir. Esansiyel tremor (ailesel titreme) ve tiroid hastalıklarında tipiktir.
- Postüral Tremor: Yerçekimine karşı pozisyon korunurken (kollar ileri uzatıldığında) artar.
- İntansiyon Tremoru: Hedefe yönelik hareketlerde (parmak-burun testi) şiddetlenir, beyincik hasarında görülür.
Başlıca Nedenleri
- Esansiyel Tremor: En sık görülen tiptir. Ellerde "yes-yes" hareketiyle karakterizedir. %60-70 ailesel geçişlidir.
- Parkinson Hastalığı: Dinlenme halinde "para sayma" benzeri titreme, hareketle azalır.
- Hipertiroidi: Ellerde ince amplitüdlü titreme, kilo kaybı ve çarpıntı eşlik eder.
- İlaç Yan Etkileri: Astım ilaçları (teofilin), antidepresanlar, lityum ve kortizon.
- Alkol Yoksunluğu: Ani alkol kesilmesinden 6-48 saat sonra şiddetli titreme.
- Beyincik Lezyonları: İnme, tümör veya multipl skleroza bağlı hedefe yönelik titreme.
- Diyabetik Nöropati: Kan şekeri düşüklüğü (hipoglisemi) ellerde titremeye yol açar.
- Ağır Metal Zehirlenmesi: Civa ve kurşun maruziyeti nörolojik hasara neden olur.
Teşhis Süreci
- Nörolojik Muayene: Titremenin tipi, dağılımı ve tetikleyiciler değerlendirilir.
- Kan Testleri: TSH (tiroid), elektrolitler, karaciğer fonksiyonları ve toksikoloji taraması.
- Görüntüleme: MR ile beyin sapı ve beyincik yapıları incelenir.
- EMG (Elektromiyografi): Titremenin elektrofizyolojik paterni analiz edilir.
Tedavi Seçenekleri
- İlaç Tedavisi:
- Propranolol (beta bloker) ve Primidon (antiepileptik) esansiyel tremorda ilk seçenek.
- Parkinson’da Levodopa ve dopamin agonistleri.
- Botulinum toksini (Botoks) baş ve ses titremesinde etkili.
- Cerrahi Yöntemler:
- Derin Beyin Stimülasyonu (DBS): Beynin talamus bölgesine elektrot yerleştirilmesi.
- Talamotomi: Şiddetli vakalarda radyofrekans ile lezyon oluşturma.
- Yaşam Tarzı Değişiklikleri:
- Kafein ve stres azaltma
- Ağırlıklı bilekliklerle tremor amplitüdünü düşürme
- Fizik tedavi ile kas kontrolü eğitimi
Acil Müdahale Gerektiren Durumlar
- Ani başlayan titreme + bilinç bulanıklığı
- Solunum sıkıntısı ile birlikte dilde şişme
- Yüksek ateş ve ense sertliği eşlik etmesi
Hangi Doktora Başvurulmalı?
Titreme şikayetlerinde ilk adım nöroloji uzmanına başvurmaktır. Altta yatan psikiyatrik nedenler (anksiyete) veya metabolik sorunlar varsa ilgili branşlarla konsültasyon yapılır.
Önleyici Tedbirler
- Kan şekeri ve tiroid hormon düzeylerinin düzenli kontrolü
- Alkol ve sigara kullanımının sınırlandırılması
- Stres yönetimi için yoga veya nefes egzersizleri
- Titremeyi tetikleyen ilaçlardan kaçınma
