evim.com

Tenya Belirtileri

Tenya, kirli sudan ya da yiyeceklerden bulaşıp bağırsaklara yerleşen parazitlerdir.

Tenya ve Tenya Enfeksiyonu Nedir?

Tenya, insanın bağırsakları başta olmak üzere belirli dokularına parazit olarak yerleşen oldukça küçük bir hayvan türüdür. Yassı solucanlar (sestodlar) ailesine ait solucan çeşitleridir. İnsanlarda en sık hastalık yapan formları tenia solium (domuz tenyası), tenia saginata (sığır tenyası) ve diphyllobothrium latum (balık tenyası) olup, ülkemizde daha çok sığır tenyası görülmektedir. 

Domuz ve sığır tenyası kirli sulardan ya da yiyeceklerden hayvanın larvası veya yumurtasının vücuda alınması ile bulaşır. Balık tenyası ise larva formunu içeren balıkların yenmesi ile bulaşır. Larva, tenyanın henüz yetişkin hale gelmemiş, yumurtadan yeni çıkmış halidir. 

Larva olarak alındığı durumda direkt bağırsaklara yerleşir, burada gelişir ve erişkin tenyalar meydana gelir. Tenya yumurtası alınırsa, vücutta yumurtalar çatlar ve içinden çıkan larvalar çeşitli iç organlara yerleşerek buralarda kistlere sebep olabilir buna invaziv (girişken) tenya enfeksiyonu adı verilir. Balık tenyası yalnızca larva olarak vücuda alındığı için invaziv enfeksiyona neden olmaz.

Erişkin tenyalara, proglottid adı verilir. Baş, boyun ve segmentler olmak üzere 3 bölümden oluşur. Baş kısmı ile bağırsak duvarına tutunur, segmentli kısmından ise çoğalarak yeni tenyalar oluşturur. Tedavi edilmediği takdirde 30 yıl kadar insan bağırsağında yaşayabilir ve insanın beslenmesine ortak olarak sağlığını negatif etkiler.

Tenya enfeksiyonu ise, bu parazitin vücuda yerleşmesi neticesinde gelişen hastalık ve vücudun tepkisidir. Genelde 1 ya da 2 yetişkin tenyadan oluşan ciddi seyretmeyen enfeksiyonlar görülür fakat larva olarak alınıp vücuttaki iç organlara yerleştiyse kist yapan enfeksiyonları ile ciddi sonuçlar doğurabilir. 

Çocukları ve yetişkinleri tutabilir fakat yalnızca anne sütü ile beslenen bebeklerde görülmesi beklenmez. Tedavi edilebilir ve genelde hayati tehdit oluşturmayan bir hastalıktır.

Tenya Enfeksiyonu Belirtileri Nelerdir?

Tenya enfeksiyonu çoğu kişide ve durumda belirti vermeden ya da çok hafif belirtilerle net olarak anlaşılmadan geçirilir.

Belirti verirse, genelde alınan larva tipi, miktarı ve larvaların yerleştiği bağırsak kısmına göre farklı belirtiler oluşur.

Sığır ve domuz tenyası bağırsaklara yerleşirse meydana gelebilecek başlıca belirtiler şunlardır:

  • Mide bulantısı, kusma
  • Halsizlik, yorgunluk, ilgisizlik
  • İştah kaybı, yemekten tiksinme
  • Zayıflık, kilo kaybı
  • Karın ağrısı
  • İshal
  • Baş dönmesi, baş ağrısı
  • Tuz aşerme, tuzlu gıdalara ilgi duyma

Bunun yanı sıra, sığır ve domuz tenyası yumurtalarının alındığı ve larvalarının vücutta başka dokulara ilerlediği tipte (invaziv) bir enfeksiyon mevcutsa ilerlediği organa göre çok çeşitli belirtiler görülebilir. Şunlar en çok görülen belirtilerdir:

  • Baş ağrısı
  • Çeşitli organlarda kistler ve buna bağlı ele gelebilen kitleler, kabarıklıklar
  • Larvalara karşı şiddetli alerjik reaksiyonlar (nefes darlığı, kızarma, ödem gibi)
  • Beyinde yerleşen kistlere bağlı nöbet geçirme gibi nörolojik belirtiler

Balık tenyası kaynaklı enfeksiyon sığır ve domuz kaynaklı tenyadan belirli açılardan ayrılır. En önemli fark, vücut içine yayılan kistik (invaziv) enfeksiyonlara yol açmamalarıdır. Larva ile alınıp bağırsak enfeksiyonuna yol açarlar. Görülen belirtileri ise şöyledir:

  • Karın ağrısı, karında rahatsızlık hissi
  • Mide bulantısı, kusma
  • İshal ya da az sayıda hastada kabızlık
  • Kilo kaybı, zayıflama
  • Halsizlik yorgunluk
  • B12 eksikliği: B12 ince bağırsakların son kısmından emilen ve vücutta çok önemli işlevleri olan bir vitamindir. Kaynağı yalnızca hayvanlardır, herhangi bir bitkisel ürün bu vitamini içermez. Balık tenyası, B12 emilimini bozarak öncelikle büyük kan hücrelerinin görüldüğü özel bir kansızlık (megaloblastik anemi) olmak üzere pek çok belirtiye yol açabilir. Bunlardan en önemlileri; halsizlik, yorgunluk, kan değerlerinde bozulma, el ve ayaklarda uyuşmalar, sinir sistemi hasarı, görme bozuklukları gibi belirtilerdir.

Tenya Enfeksiyonu Nedenleri Nelerdir ve Nasıl Bulaşır?

Tenya enfeksiyonu nedeni tenyanın yumurta veya larvalarının kişiye bulaşmasıdır. Bulaş, yumurta ve ya larva içeren kirli sular veya kirli yiyeceklerle olur. Kişiden kişiye bulaşmaz. 

Tenyanın vücuda alınması yumurta aracılığı ile olduysa, genellikle kaynak sığır ya da domuz tenyası taşıyan insan veya hayvanların dışkısının bulaştığı yiyecek ve sulardır. Yumurtalar vücuda alındıktan sonra bağırsaklara iner ve burada açılır. Larvalar meydana gelir ve larvaların bir kısmı bağırsak duvarını aşarak en çok karaciğer, sinir sistemi ve akciğer olmak üzere çeşitli organlara yerleşebilir. Yerleştikleri organlarda sistiserkoz adı verilen kist yapıları meydana getirirler.

Tenyanın vücuda alınması larva aracılığı ile olduysa, genellikle hayvanların dokularına yerleşen kistlerin alınması ile bulaşmış demektir. Özellikle çiğ ya da iyi pişmemiş domuz ya da sığır eti yenmesi bu açıdan risk taşır. Larvalar bağırsağa yerleşir ve burada büyür, erişkin hale gelir. Erişkin tenyaların çoğu bağırsağa tutunmaz ve zamanla bağırsaklardan doğal yolla atılır fakat bazıları bağırsak duvarlarına yapışarak burada hayvanın büyümesine ve belirti vermesine sebep olur.

Balık tenyası da larvayı doğrudan içeren balık ya da tatlı su canlılarının yenmesi ile bulaşır. Domuz ve sığır tenyasından kist oluşturmaması ile ayrılır. Bulaşan larvalar doğrudan bağırsağa giderek burada enfeksiyon yaratır.

Tenya Enfeksiyonundan Korunmak için Ne Yapılmalı?

Tenya ve çoğu parazit hastalığı aslında korunulması ve önlenmesi mümkün hastalıklardır. Parazitler için en önemli korunma yolu hijyenin hayatın her aşamasında mümkün olduğunca sağlanmasıdır. Tenya enfeksiyonu için özel önlemler ise şöyledir:

  • Tuvaletten çıktıktan sonra mutlaka eller sabun ve su ile yıkanmalı
  • Eller yıkanmadan yiyeceklere temas etmemeli ya da yemek yenmemeli
  • Hayvan ve insan dışkılarının uygun yollarla atılması ve taşınmalı
  • Etlerin, içi ve dışı 63 dereceye gelene kadar ısıtılmalı
  • Et, domuz ve balık çiğ ya da az pişmiş tüketilmemeli
  • Tenya enfeksiyonu geçiren köpekler mutlaka tedavi edilmeli
  • Eğer tenyanın sık görüldüğü bir ülkeye seyahat edilecekse mutlaka orada temiz olduğu bilinen sularla meyve ve sebzeler yıkanmalı, çiğ sebze meyve tüketilmemeli. Suyun temizliğinden emin olunamıyorsa su en az 1 dakika kaynatıp soğutulduktan sonra kullanılmalı.

Tenya Enfeksiyonu Tedavisi için Hangi Doktor ve Bölüme, Ne Zaman Gidilmeli?

Tenya enfeksiyonu ile ilgilenen hekimler esas olarak Enfeksiyon Hastalıkları uzmanlarıdır, fakat yetişkinler için Dahiliye (iç hastalıkları) ve çocuklar için Pediatri bölümleri de tenya enfeksiyonun tanı ve tedavisi için yetkindir.

Kişide veya yakınlarında, karın ağrısı, iştahsızlık, ishal, bulantı-kusma, halsizlik, baş ağrısı gibi belirtiler mevcutsa vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulması gerekir.

Makaleyi faydalı buldun mu?
1
0
Makeleyi Paylaşın

Tenya ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Tenyaların yumurtaları paraziti taşıyan hayvanların dışkıları vasıtasıyla sulara ve ya bitkilere bulaşır. Bu yiyecek içeceklerin tüketilmesi ile kişilere geçer. Diğer bir bulaşma yolu ise, doğrudan dokularında tenyaya ait yapıları taşıyan hayvanların tüketilmesidir. Tenya için risk taşıyan hayvanlar sığı, domuz ve balıktır.

Tenya bir iç parazittir. Hayvanların bağırsaklarında olgunlaşır ve vücut dokularında larva olarak dolaşabilir. Hayvanların vücutları hariç dış ortamda serbest olarak yaşayamazlar.

Tenya yüksek olasılıkla kaşıntı yapmaz. Kaşıntı tenyadan ziyade kıl kurdunun bir belirtisidir. Kıl kurdunda özellikle makat etrafında geceleri artan ciddi kaşıntı görülür. Bu durum parazitin gece anüsten çıkarak makat etrafına yumurtalarını bırakmasından kaynaklanır. Aynı durum çok nadir de olsa tenya enfeksiyonunda da görülmektedir fakat genellikle tenya enfeksiyonu kaşıntı yapmaz. En doğrusu hekime başvurarak doğru tanıyı ve tedaviyi almaktır.

Tenyaların; yumurta, larva ve erişkin (proglottit) olmak üzere 3 yaşam dönemi vardır. Yumurtalar paraziti taşıyan hayvanların dışkıları ile çevreye yayılan formdur. Başka bir hayvan tarafından yumurtalar alınır ve ince bağırsaklara gider. İnce bağırsaklarda yumurtalar açılır ve içlerinden larvalar çıkar. Larva, ince bağırsakta erişkin hale gelip kalabilir ya da bağırsak duvarını aşarak akciğer, karaciğer ve beyin olmak üzere çeşitli dokulara ulaşabilir. Özetle tenya, dış dünyada serbest olarak yaşamaz, mutlaka bir canlının dokularına yerleşmesi gerekir.

Tenya enfeksiyonu kendiliğinden iyileştiği gibi iyileşmediği durumlarda ilaç tedavisi uygulanmaktadır.

makaleyi incele

Tenya, kirli sudan ya da yiyeceklerden bulaşıp bağırsaklara yerleşen parazitlerdir.

makaleyi incele