Tendinoz, tendonlarda dejeneratif değişikliklerle karakterize kronik bir durumdur. Akut tendon iltihabından (tendinit) farklı olarak, uzun süreli aşırı kullanım veya tekrarlayan mikro travmalar sonucu gelişir. Tedavi edilmezse tendon yırtılmalarına yol açabilen bu durum, özellikle sporcularda ve fiziksel işlerde çalışanlarda yaygındır.
Tendinozun Nedenleri
Tendinoz gelişiminde başlıca faktör, tendonun kapasitesini aşan tekrarlayan yüklenmelerdir. Yetersiz dinlenme süreleri, ani aktivite artışları ve uygun olmayan ekipman kullanımı riski artırır. Yaşlanma süreciyle tendonlardaki kan akışının azalması da onarım kapasitesini düşürür. Diyabet ve romatizmal hastalıklar gibi sistemik durumlar da tendinoza zemin hazırlar.
Tendinoz Belirtileri
- Ağrı: Aktiviteyle artan, dinlenmeyle azalan lokalize ağrı
- Sertlik: Özellikle sabahları veya uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra
- Hareket Kısıtlılığı: Etkilenen eklemin hareket açıklığında azalma
- Şişlik: Tendon çevresinde hafif ödem
- Kuvvetsizlik: İlgili kas grubunda fonksiyonel kayıp
Teşhis Süreci
Klinik muayenede tendon üzerinde hassasiyet ve krepitasyon (sürtünme sesi) araştırılır. Ultrason, tendon kalınlaşmasını ve yapısal bozuklukları gösteren ilk görüntüleme yöntemidir. Manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile tendon içindeki dejenerasyon alanları ve kısmi yırtıklar net olarak değerlendirilir. Direkt röntgen ise kalsifikasyon varlığını kontrol etmek için kullanılır.
Tedavi Yaklaşımları
- İstirahat ve Aktivite Modifikasyonu: Ağrıyı tetikleyen hareketlerin geçici süre kısıtlanması
- Fizik Tedavi: Eksentrik egzersizler, ultrason terapisi ve derin friksiyon masajı
- Enjeksiyon Tedavileri: PRP (Plateletten Zengin Plazma) veya proloterapi
- Ağrı Yönetimi: NSAİİ’ler (kısa süreli) ve topikal analjezikler
- Cerrahi: Konservatif tedaviye yanıt vermeyen vakalarda debridman
İyileşme Süreci
Tendinoz tedavisi 3-6 ay süren sabır gerektiren bir süreçtir. Erken dönemde ağrı kontrolü ve inflamasyon baskılama önceliklidir. İkinci aşamada tendonun yeniden yapılanmasını sağlayan eksentrik egzersizler devreye girer. Son aşamada ise fonksiyonel hareketlerle spor veya günlük aktivitelere kademeli dönüş sağlanır.
Önleme Stratejileri
- Dozajlama: Antrenman şiddetinde %10 kuralına uymak (haftalık artış)
- Uygun Ekipman: Ayakkabı ve iş aletlerinde ergonomik seçimler
- Isınma-Soğuma: Aktivite öncesi dinamik, sonrası statik esneme
- Kuvvet Dengesi: Agonist-antagonist kas gruplarını eşit çalıştırmak
- Hidrasyon ve Beslenme: Kollajen sentezi için C vitamini ve protein alımı
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Dinlenmeye rağmen 2 haftada azalmayan ağrı, gece uyandıran ağrı atakları veya ani kuvvet kaybı durumlarında ortopedi uzmanına başvurulmalıdır. Özellikle Aşil tendonu ve rotator manşet tendinozlarında erken müdahale kalıcı hasarı önler.
