evim.com

Sedef Hastalığı Belirtileri

Psoriasis olarak da bilinen sedef hastalığı, en sık deride görülen bir hastalıktır.

Sedef Hastalığı (Psoriasis) Nedir?

Psora kelimesi ilk kez Galen tarafından MÖ 129-99 arasında, göz kapakları çevresinde kepeklenme ile seyreden deri hastalığı için tanımlanmış. 19. Yüzyıla kadar lepra hastalığı (cüzzam) ve sedef hastalığı, ayırt edilemeyen hastalıklar olarak görülmüştür. Tarih boyunca sedef hastaları cüzzamlı muamelesi görüp toplumdan dışlanmıştır. Sedef hastalığının kesin tanımını ise 1841 yılında Hebra yapmıştır.

Sedef hastalığı toplumda sık görülen, genetik olarak belirlenebilmiş, kronik (süreğen), kalıtsal bir hastalıktır. Zaman zaman iyileşme dönemleri ve zaman zaman alevlenme dönemleriyle seyreder.

Sedef hastalığının toplumda görülme sıklığı %1-2’ dir. Kadın ve erkeklerde görülme sıklığı hemen hemen eşitken genç kadınlarda genç erkeklere göre daha sık görülür. Sedef hastalığının başlangıç yaşı 2 farklı yaş aralığında pik (en tepe değer) yapar. Bunlardan birincisi 16-22 yaş aralığıdır. İkincisi ise 57-60 yaş aralığıdır. Bu hastalık çocuklarda ise yetişkinlere göre daha nadir görülür.

Sedef Hastalığı (Psoriasis) Belirtileri

Sedef hastalığı çok farklı görünümlerde karşımıza çıkabilir. Sedef hastalığında en tipik tutulum deridir. En sık deriden kabarık plak şeklinde lezyonlarla karşımıza çıkar. Bu hastalığa yakalanmış kişilerin % 85’inde hastalık hafif seyrederken %15’ inde sürekli takip ve tedavi gerektiren şiddetli sedef hastalığı görülür.

Sedef hastalığı en sık saçlı deri, dizler ve dirsekleri tutar.

Ciltteki lezyonların başlıca özellikleri;

  • Ciltteki lezyonların sınırları keskindir.
  • Yüzeyinde düzensiz sedefi – beyaz parlak pullanma görülür.
  • Pullanma altındaki deri parlak ve kızarıktır.
  • Koebner fenomeni (travmaya maruz kalan yerde 8-10 gün içerisinde deri belirtilerinin oluşması) pozitif olması başlıca belirtilerdendir.

Deride oluşan lezyonlar hafif kaşıntılı olabilir. Ama şiddetli bir kaşıntı genellikle beklenmez. Derideki lezyonlarda kuruluk ve gerilme de oluşabilir. Kuruluk için nemlendiriciler faydalı olmaktadır. Sedef hastalığının bir başka belirtisi de yanma hissidir. Ayrıca özellikle el ve ayaklarda görülen kalın plaklarda oluşan yarık kanama ve ağrıya sebep olabilir.

Sedef hastalığında tırnak tutulumu da görülebilir. El tırnakları %50 oranında tutulurken ayak tırnakları ise %35 oranında tutulur. Artropatik tip sedef hastalığında tırnak tutulumu daha sıktır.

Sedef hastalığı kişinin yaşam kalitesini oldukça etkileyen bir hastalıktır. Sedef hastasında ciltte oluşan görüntü sebebiyle gözlenen özgüven eksikliği, kaygı ve depresyona eğilim kişilerin aile ve iş yaşamını etkilediği görülmüştür. Sedef hastalarında intihar düşüncesi arttığı görülmüştür. Aynı zamanda sedef hastalığı olan kişilerin alkol ve sigara kullanma sıklığı topluma göre daha fazladır.

Sedef Hastalığı (Psoriasis) Neden Olur?

Sedef hastalığının oluşmasına sebebi kesin olarak bilinmemekle birlikte hastalığın oluşumunu tetikleyen birçok faktör vardır. Bunlardan en önemlilerinden biri kalıtsal faktörlerdir. Sedef hastalarının 1/3’ nün akrabalarında da bu hastalık bulunmaktadır. Ailede sedef hastasının bulunması genellikle kişinin daha erken yaşta bu hastalığa yakalanmasını etkiler.

Hastalığın oluşmasına sebep olan diğer faktörler;

  • Cerrahi işlemler ve vücutta hasar meydana getiren travmalar
  • Üst solunum yolu enfeksiyonları ve AIDS hastalığı gibi enfeksiyonlar
  • Hamilelik, yüksek doz östrojen tedavisi gibi hormonsal faktörler
  • Maruz kalınan ultraviyole ışınlar
  • Hipokalsemi (kalsiyum düşüklüğü) gibi metabolik faktörler
  • Lityum, sistemik steroid, beta blokör, nonsteroid antiinlamatuvar gibi ilaç kullanımları
  • Stres ve aşırı alkol kullanımı hastalığın oluşmasını tetikleyen bazı faktörlerdir.

Sedef Hastalığı (Psoriasis) Türleri Nelerdir?

Sedef hastalığı sınıflamasında genelde 5 başlık altında inceleniyor.

  • Psöriasis Vulgaris (Plak tipi psöriasis): Sedef hastalığının en sık görülen türüdür. Sedefli bölgede görülen plaklar, deriden kabarık olup tam kırmızı veya som balığı kırmızısı rengindedir. Lezyonlar bir veya birkaç cm çaptadır. Sıklıkla oval veya düzensiz şekilli olup, bir veya birden fazla olabilir. Üzeri pullarla kaplıdır. Pullanma sedefi gümüş renginde olup kalınlıkları değişkendir. Üzerindeki pullanmalar kaldırıldığında küçük kanama odakları görülebilir (autzpitz fenomeni). Lezyonlar genellikle simetriktir. En sık diz, dirsek, saçlı deri ve kalçanın üst kısmındaki bölümde görülür.
  • Guttat Psöriasis (Psöriasis guttata): En sık çocuk ve genç erişkinlerde görülür. Genellikle bir üst yolunum enfeksiyonunun ardından ortaya çıkar. Lezyonlar 3-10 mm çapta deriden kabarık olup yuvarlak, oval ve pembe, kırmızı renklidir. En sık göğüs, sırtta ve kol bacakların gövdeye yakın kısımlarında görülür. Genellikle tüm vücutta eşit biçimde dağılmış lezyonlardır. Üzerinde pullanmalar vardır.
  • Eritrodermik Psöriasis: Sedef hastalığının bu tipinde vücudun büyük çoğunluğu tutulur. En belirgin özelliği kızarıklıktır. Sedef hastalığının en şiddetli türüdür. Hastalığın bu tipi yüksek ateş ve halsizlikle seyredebilir. Hastalar genellikle yakın takip edilir ve tedavi altında tutulurlar.
  • Püstüler Psöriasis: Sedef hastalığının kızarık zemin üzerinde, 2 – 3 mm boyutunda yaygın püstüllerle (içi cerahat dolu deriden kabarık sivilce benzeri lezyon) görülen bir türüdür. Bu tür nadir görülür. Püstüler psöriasisin 2 alt tipi vardır. Bunlardan birincisi palmoplantar püstüler psöriasistir. Bu tip genellikle belirli bir bölgede sınırlıdır. En sık el ve ayakta görülür. Kronik (süreğen) gidişli olmaya eğilimlidir. İkinci alt tipi ise yaygın püstüler psöriasistir. Bu tipte tüm vücut tutulabilir. Aynı zamanda yüksek ateş, eklem ağrıları ve halsizlik görülebilir. Hastaneye yatış gerekebilir. Püstüler psöriasisin ortaya çıkmasını tetikleyen bazı durumlar vardır. Bunlar; Katran gibi tahriş edici bölgesel tedaviler, enfeksiyon, hamilelik, hipokalsemi (kalsiyum düşüklüğü), lityum kullanımı, progesteron gibi ilaçlardır.
  • Püstüler psöriasisin komplikasyonları: Püstüler sedef hastalığı bazı komplikasyonlara sebep olur. Püstüllerin sıkılmasına ve mikropla temas etmesi sonucu enfeksiyon, bazı olgularda hafif derecede kaşıntı, nadir olmakla beraber eklem tutulumu, böbrek ve karaciğer yetmezliği görülebilen bazı komplikasyonlardır.
  • Artropatik Psöriasis (eklemlerin sedef hastalığı): Bu sedef hastalığı alt tipinde deri ve / veya tırnak psöriasisi ile birlikte artropati (eklem tutulumu) vardır. Eklemlerin sedef hastalığında sıklıkla birçok eklem tutulumu görülür, en sık görüleni ise el eklemleri tutulumudur. Eklemlerde genellikle ağrı, kızarıklık ve şişlik görülür. El ve ayak parmaklarında şişlik (sosis parmak) vardır.

Sedef Hastalığı (Psoriasis) için hangi doktor ve hangi bölüme, ne zaman gidilmeli?

Deride özellikle diz, dirsek, saçlı deride ortaya çıkan parlak, sınırları keskin, kırmızı renkli ve üzeri pullarla örtülü bir görüntüye rastlanıldığında mutlaka dermatoloji (cildiye) polikliniğine başvurulmalıdır.

Makaleyi faydalı buldun mu?
0
0
Makeleyi Paylaşın

Sedef hastalığı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Sedef hastalığı bulaşıcı bir hastalık değildir. Damlacık yoluyla (öksürük, hapşırma, gülme), cinsel ilişkiyle veya direkt temasla bulaşmayan bir hastalıktır.

Sedef hastalığında özellikle cilt belirtilerinin olduğu bölgelerde hafif kaşıntı beklenir. Ama kişiyi ileri derecede rahatsız edecek şiddetli bir kaşıntı beklenmemektedir. Şiddetli bir kaşıntı durumunda doktorunuza danışmalısınız.

Sedef hastalığı farklı yaşlarda başlayabilir. Çocukluk çağında başlayan sedef hastalığı olduğu gibi ileri yaşlarda da başlayan olgular vardır.  Hastalığın pik (en yüksek) yaptığı yaşlar 16-22 ve 57-60 yaşlarıdır.

Sedef hastalığı klinik olarak 5 sınıfa ayrılmaktadır. 

  • En sık görülen tipi psöriasis vugaris (yaygın plak psöriasisi).
  • Sıklıkla çocuklarda görülen guttat psöriasisi.
  • Tüm vücutta kızarıklık yapabilen eritrodermik psöriasis.
  • Yaygın olarak sivilce benzeri püstüllerin bulunduğu püstüler psöriasis.
  • Sıklıkla eklemlerin tutulduğu artropatik psöriasis

Sedef hastalığı hemen hemen bütün yaşlarda görülebilir. 10 yaşından küçük çocuklarda %10 oranında sedef hastalığı görülürken yenidoğanlarda nadir olarak sedef hastalığı görülebilir.

Psoriasis olarak da bilinen sedef hastalığı, en sık deride görülen bir hastalıktır.

makaleyi incele

Psoriasis adı ile de bilinen sedef hastalığının kalıcı ve tekrar edici nitelikte olduğu için, uygulanacak tedavi tetikleyici faktörlerin önlenmesi üzerine yapılır.

makaleyi incele