Optik nöropati, görme sinirinin (optik sinir) hasar görmesi sonucu ortaya çıkan ve ani görme kaybına yol açabilen ciddi bir göz hastalığıdır. Görme siniri, retinadan alınan görsel bilgileri beyne ileten kritik bir yapıdır. Bu sinirdeki hasar, kalıcı görme bozukluklarına neden olabilir.
Optik Nöropatinin Başlıca Nedenleri
- Enflamatuar Nedenler: Multipl skleroz (MS), nöromiyelitis optika (NMO) veya sistemik lupus gibi otoimmün hastalıklar.
- İskemik Nedenler: Görme sinirini besleyen damarların tıkanması (özellikle 50 yaş üstünde sık).
- Enfeksiyonlar: Sifiliz, tüberküloz veya viral enfeksiyonlar.
- Toksik/Nutrisyonel: Ağır metal zehirlenmeleri, B12 vitamini eksikliği veya metanol alımı.
- Genetik: Leber’in herediter optik nöropatisi (LHON).
Belirtileri ve Tanı Kriterleri
Hastalık genellikle tek gözde ani başlangıçlı belirtilerle kendini gösterir:
- Görme Keskinliğinde Azalma: Bulanık görme veya sis perdesi arkasından bakma hissi.
- Renk Görme Bozukluğu: Özellikle kırmızı ve yeşil tonların soluklaşması.
- Göz Hareketleriyle Artan Ağrı: %90 vakada göz küresinde basınç hissi.
- Pupil Işık Tepkisinde Anormallik: Afferent pupil defekti (Marcus Gunn pupillası).
Tanıda görme alanı testi (santral skotom), optik koherens tomografi (OCT) ile sinir lifi kalınlığı ölçümü ve beyin MRI ile sinirde kontrast tutulumu değerlendirilir.
Tedavi Yaklaşımları
Tedavi altta yatan nedene göre planlanır:
- Akut Ataklarda: Yüksek doz intravenöz metilprednizolon (3-5 gün).
- MS’e Bağlı Nöropatide: İnterferon beta veya immünmodülatörler.
- İskemik Tip Tedavisi: Aspirin ve kardiyovasküler risk faktörlerinin kontrolü.
- LHON’da: İdebenone tedavisi ve gen terapisi denemeleri.
- B12 Eksikliğinde: Yüksek doz B12 replasmanı.
Korunma ve Risk Yönetimi
- Sigara kullanımının bırakılması (LHON’da riski 10 kat artırır).
- Hipertansiyon ve diyabetin sıkı kontrolü.
- Otoimmün hastalığı olanlarda düzenli nörolojik takip.
- Beslenmede B vitamini komplekslerinin yeterli alımı.
Prognoz ve İyileşme Süreci
MS kaynaklı optik nöropatilerde görme kaybı genellikle 6-12 haftada kısmen düzelir. İskemik tipte düzelme sınırlıdır. LHON’da ise kalıcı görme kaybı oranı %85’tir. Erken müdahale, görsel sonuçları önemli ölçüde iyileştirebilir.
Ne Zaman Acil Başvurulmalı?
- Ani tek gözde görme kaybı
- Işık çakmaları veya renk algısında dramatik değişim
- Göz hareketiyle şiddetlenen ağrı
Bu durumlarda zaman kaybetmeden nöro-oftalmoloji uzmanına başvurulmalıdır.
