Onikolizis, tırnağın yatağından kısmen veya tamamen ayrılmasıyla karakterize yaygın bir tırnak hastalığıdır. Genellikle ağrısız başlar ancak tedavi edilmediğinde enfeksiyon, renk değişimi ve kalıcı tırnak deformitelerine yol açabilir. Bu durum hem estetik kaygılara hem de fonksiyonel sorunlara neden olabilir.
Onikolizis Nedir?
Onikolizis, tırnağın doğal yatağından ayrılması sürecidir. Bu ayrılma genellikle tırnağın serbest kenarından başlayarak yavaşça ilerler. Ayrılan bölümde hava ve kir birikimi nedeniyle tırnak altında beyaz-gri renk değişimi gözlenir. El ve ayak tırnaklarında görülebilir ancak başparmak tırnaklarında daha sık rastlanır.
Onikolizis Nedenleri
- Travmalar: Tırnakların uzun süre suda kalması, darbe alması veya yanlış manikür
- Kimyasallar: Oje, aseton ve temizlik ürünlerinin sık kullanımı
- Enfeksiyonlar: Mantar (onikomikoz) veya bakteriyel enfeksiyonlar
- Cilt Hastalıkları: Sedef hastalığı, egzama, liken planus
- Sistemik Hastalıklar: Tiroid bozuklukları, diyabet, demir eksikliği anemisi
- İlaçlar: Tetrasiklin grubu antibiyotikler, kemoterapi ilaçları
Belirtileri
- Tırnağın uç kısmında beyaz/gri renkli ayrılma
- Tırnak altında hava birikimi ve boşluk hissi
- Nadiren ağrı veya hassasiyet (enfeksiyon gelişirse)
- Tırnakta kalınlaşma veya kırılganlık
- Ayak tırnaklarında yürürken rahatsızlık
Teşhis Yöntemleri
Tanı için dermatolojik muayene esastır. Doktor tırnağın görünümünü, ayrılma derecesini ve renk değişimini değerlendirir. Altta yatan nedenin belirlenmesi için:
- Mantar Kültürü: Tırnak örneğinde mantar araştırılması
- Kan Testleri: Tiroid fonksiyonları, demir seviyeleri
- Wood Lambası İncelemesi: Bakteriyel enfeksiyon şüphesinde
- Tırnak Biyopsisi: Sedef veya liken planus düşünüldüğünde
Tedavi Yöntemleri
Tedavi altta yatan nedene göre planlanır:
- Mantar Enfeksiyonları: Oral antifungaller (terbinafin) veya tırnak cilaları
- Sedef Hastalığı: Topikal kortikosteroidler veya fototerapi
- Travmatik Onikolizis: Tırnak koruyucu bantlar ve travma önleyici önlemler
- Kimyasal Maruziyet: Tahriş edici maddelerden kaçınma
- Cerrahi Müdahale: Şiddetli vakalarda tırnağın çekilmesi
Evde Bakım Önerileri
- Tırnakları kısa ve düz kesmek
- Temizlik yaparken pamuk astarlı eldiven kullanmak
- Tırnak altı birikintilerini alkollü pamukla temizlemek
- Oje ve aseton kullanımını sınırlamak
- Tırnakları zorlayıcı aktivitelerden korumak
Önleme Stratejileri
Tırnak sağlığını korumak için düzenli nemlendirici kullanmak, manikürde aletlerin steril olmasına dikkat etmek ve dar ayakkabılardan kaçınmak önemlidir. Kimyasallarla temas edenlerin koruyucu krem kullanması, diyabet hastalarının ise ayak tırnaklarını düzenli kontrol ettirmesi gerekir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Tırnak ayrılması yayılıyorsa, sarı-yeşil renk değişimi (enfeksiyon belirtisi) varsa veya sistemik hastalık şüphesi oluşturan halsizlik, kilo kaybı gibi ek belirtiler eşlik ediyorsa dermatoloğa başvurulmalıdır.
