evim.com

Mamografi Nedir?

Mamografi, x ışınları kullanılarak yapılan ve meme kanserinin erken tanısında kullanılan bir görüntüleme yöntemidir.

Mamografi meme kanserinin erken tanısında kullanılan görüntüleme yöntemidir. Röntgene benzer şekilde düşük yoğunluklu X ışınları kullanılarak meme dokusu içerisinde muayenede fark edilmeyen kitle ve kalsiyum birikimleri ortaya konur.

Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Ayrıca kansere bağlı ölümlerde 2. sırada yer almaktadır. Son derece kötü seyirli bir hastalık olmakla birlikte erken dönemde teşhis edildiğinde tedavi edilmesi mümkündür. Meme kanserinin erken teşhisinde özellikle ileri yaş ve risk gruplarında kendi kendine meme muayenesi ve mamografi taramaları önem taşımaktadır.

Mamografi Çeşitleri 

Mamografi 50 yıla yakın geçmişe sahip görüntüleme yöntemidir. Bu süreçte mamografi cihazı teknolojik açıdan farklılıklara uğrayarak gelişmiştir. Mamografi çeşitleri ihtiyaca göre daha detaylı bilgi edinmeye yardımcı olmaktadır.

Konvansiyonel Mamografi

Geleneksel olarak tabir edilebilecek mamografi çeşididir. Düşük doz X ışını kullanılarak meme filmi çekmeye imkan sağlar. Tarama amacıyla günümüzde hala kullanılmaya devam edilmekle birlikte tanısal değeri yeni tekniklere karşı düşük kalmıştır.

Dijital Mamografi

Dijital mamografide elde edilen görüntülerin bilgisayar ortamına aktarılmasını sağlar. Hızlı sonuç alınması açısında etkilidir. Ayrıca geleneksel mamografinin yetersiz kalabildiği büyük meme hacmine sahip kadınlarda ve 50 yaş altı popülasyonda meme kanserini tespit etme yeteneği yüksektir.

3D Mamografi

Tomosentez olarak da adlandırılan yöntem meme görüntülemede en güncel tekniklerden biridir. Kesit şeklinde çekimler yapar. Elde edilen kesitler ile memenin 3 boyutlu modelini oluşturur. Küçük detayları ortaya koymada etkili bir yöntemdir.

Mamografi Ne Zaman Çekilir?

Mamografi görüntülemeleri meme kanserinde altın standart yöntem olarak kabul edilmektedir. Belirti gösterenlerde tanı koymak amacıyla uygulanabileceği gibi herhangi bir şikayeti olmayan kadınların da mamografi çektirmesi tarama ve erken teşhis açısından önemlidir.  

Tanısal mamografi fizik muayenede fark edilen meme içi kitlelerin detaylı incelenmesi amacıyla uygulanmaktadır. Ayrıca memede ağrı, akıntı, meme cildinde meydana gelen değişiklikler kişi kaç yaşında olursa olsun kanser riskine karşı mamografi ile değerlendirilmelidir.

Dünya genelinde yapılan çalışmalarla edinilen yaygın kanıya göre herhangi bir şikayeti olmayan kadınların 40-50 yaş arası 2 yılda 1 kez, 50 yaşından sonra da her yıl tarama amacıyla mamografi çektirmesi meme kanserine bağlı ölümleri azaltmaktadır.

Geçmişte kendinde veya ailesinde meme kanseri görülenler, kansere dönüşme ihtimali barındıran lezyonlara sahip kişiler riskli grupta yer almaktadır. Bu kişilerde mamografi taramalarına 40 yaş öncesinde başlanabilir.

Mamografi Nasıl Çekilir?

Mamografi İçin Hasta Hazırlığı

Tarama veya tanı amacıyla mamografi tekniğine başvurulabilir. Mamografi öncesi:

  • Randevuya gelirken daha önceki mamografi sonuçlarını getirmek karşılaştırma sağlamak açısından faydalı olabilir. 
  • Mamografi çekimi öncesinde deodorant, pudra, losyon, ter önleyici kullanılmamalıdır. Bu maddelerin içerisindeki alüminyum gibi metal parçacıkları mamografi görüntüsüne yansıyabilir. Bu durum yanıltıcı sonuçlara sebep olabilir.

Mamografi Çekimi

Mamografi çekimi sırasında aşağıdaki adımlar uygulanır:

  • Mamografi çekimi yalıtımlı özel odalarda gerçekleştirilmektedir.
  • Kıyafetlerini çıkararak önlük giyen hasta uygulama için odaya alınır. 
  • Mamografi cihazı 2 plakaya sahiptir. Bu plakalar arasında memenin doğru bir şekilde yerleştirilmesi ve dokunun plakalar arasına aynı düzeyde yayılması amacıyla sıkıştırılır. Sıkıştırma işlemi memenin sabit kalmasını sağlar ve görüntüde bozulmaları en aza indirir.
  • Mamografi çekimi için 2 pozisyon kullanılmaktadır. İlki kraniokaudal (CC) olarak nitelendiren yukarıdan aşağıya çekimdir. Özellikle tarama amacıyla yapılan görüntülemelerde sıklıkla bu pozisyon kullanılır.
  • Mediolateral oblik (MLO) pozisyon ise iç kısımdan dışa doğru olan yatay çekimler için kullanılır. Dokular arasında sıkışıp kalan kitlelerin konumunu değerlendirmek için kullanılır. Taramada tespit edilen sorunlar daha detaylı olarak incelenebilir.

Mamografi Zararları

Mamografi sık uygulanan, girişimsel olmayan, güvenilir bir görüntüleme yöntemidir. Faydalarının zararının çok daha üzerinde olduğu yapılan çalışmalarla kanıtlanmıştır. Mamografi zararları görüntülemede kullanılan iyonize radyasyondan kaynaklanmaktadır.

İyonize radyasyon maruziyeti kanser risk faktörleri arasında yer almaktadır. Bu da başta mamografi, röntgen ve bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri hakkında soru işareti oluşturmaktadır. Mamografi radyasyon dozu düşüktür. Ayrıca uygulama yalnızca meme dokusunu kapsadığından dolayı diğer dokuların maruziyeti kısıtlanmış olur. Zararları en aza indirmek konusunda temel prensip ise gereksiz kullanımını kısıtlamaktır.

Risk grubunda yer almayan ve belirti göstermeyen 35 yaş altı kadınlarda mamografi taramalarına ihtiyaç duyulmamaktadır. Özellikle erken yaşlarda dokuların radyasyona daha duyarlı olması bu grupta mamografinin ilk tercih olmamasını destekler.

Mamografi Sonuç Değerlendirme

Mamografi X ışınlarının dokular üzerindeki geçirgenliğini kullanarak siyahtan beyaza gri tonlarından oluşan görüntü oluşturur. Yüksek yoğunluktaki alanlar X ışınını soğurduğu için beyaza yakın düşük yoğunluklu alanlar ise siyaha yakın görünür. Elde edilen mamografi görüntüleri uzman hekime iletilir. Mamografi sonuç değerlendirilmesi radyoloji uzmanları tarafından gerçekleştirilerek rapor haline getirilir. 

Meme yağ dokusu, kanallar ve bağ dokusundan oluşmaktadır. Meme kanalları açık renkli çizgilenmeler şeklinde görünür. Yağ doku ve bağ dokusu ise düşük yoğunluklu olduğundan siyaha yakın görünür. 

Normal dışı dokular farklı yoğunluklarından dolayı görüntüde kontrast farklılık oluşmasına sebep olmaktadır. Mamografide tespit edilebilecek sorunlar şu şekildedir:

  • Kanallar ve diğer dokularda kalsiyum birikimi
  • Kitleler
  • Memeler arası simetri farklılıkları
  • Daha önceki mamografiden farklı alanlar

Tespit edilecek normal dışı durumlar sonucunda aşağıdaki çıkarımlar sağlanabilir:

  • Mamografi sonucunda ortaya çıkan kalsiyum birikimleri travma, iltihaplanma gibi durumlarda ortaya çıkmakla birlikte özel olarak mikrokalsifikasyon (küçük düzensiz birikintiler) görülmesi kanserle ilişkilendirilebilir. 
  • Kireçlenme olarak da nitelendirilebilecek kalsiyum birikimi ileri yaşa veya iyi huylu tümörlere (örneğin fibroadenom) bağlı ortaya çıkabilir. 
  • Sayıca artmış ve düzensiz kalsiyum birikimleri ise risk taşıyabileceğinden dolayı ileri tetkiklere ihtiyaç duyar.

Mamografi Sonrası

Mamografi işlemi cerrahi olmayan ve sadece görüntüleme amacı taşıyan bir uygulamadır. Bu nedenle, işlem sırasında hastanın ağrı veya acı hissetme durumu görülmezken işlem sonrasında günlük hayatına kaldığı yerden devam edebilir. Mamografi sonrası:

  • Mamografi sonrası hasta bakımı gerekli değildir. 
  • Kişi işlem sonrasında evine dönebilir. 
  • Sıkışmaya bağlı memede kızarıklık ve hafif morluklar ortaya çıkabilir. Genellikle kendiliğinden düzelir.
Makaleyi faydalı buldun mu?
0
0
Makeleyi Paylaşın

Mamografi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Mamografi meme kanseri bulguları gösteren kadınlarda (memede kitle, akıntı, cilt yapısında değişiklik vb.) hekimin gerekli görmesi durumunda her yaşta uygulanabilmektedir. Ayrıca ailesinde veya kendisinde kanser geçmişi bulunanlarda erken yaşlarda uygulanabilir. Semptom göstermeyen kadınlarda tarama amacıyla 40 yaşından sonra mamografi çektirilmelidir.

Mamografi çekimi hasta hazırlığı sonrasında genellikle yarım saatten daha kısa sürmektedir. Görüntüde ortaya çıkan bozukluklar, pozisyon hataları ve çekim sırasında memenin hareket etmesi gibi durumlar tekrar çekim yapılmasını gerektirebilir. Bu gibi durumlar sürenin uzamasına sebep olacaktır.

Mamografi bir çeşit görüntüleme yöntemi olduğundan dolayı başta kadın hastalıkları, dahiliye ve genel cerrahi uzmanları olmak üzere birçok uzman hekim tarafından istenebilir. Memede ağrı, şişlik gibi şikayeti olanlar genellikle dahiliye veya genel cerrahi doktorları tarafından mamografiye yönlendirilmektedir. Eğer 40 yaş üzerinde rutin kontrol söz konusu ise yine genel cerrahi kliniğine başvurulabilir.

Mamografi sonrasında elde edilen görüntülere doğrudan bilgisayardan ulaşılabilir. Ancak siyah beyaz bu görüntülerin anlamlandırılması radyolog hekim tarafından gerçekleştirilir. Sonuçların rapor halinde çıkması hastane yoğunluğuna bağlı olarak değişmektedir. Bu süre genellikle yarım gün ile 2 gün arasındadır.

Mamografi ve ultrason temelde farklı fiziki mekanizmalar ile işleyen görüntüleme yöntemleridir. Mamografi X ışınlarını yanı iyonize edilmiş radyasyonu kullanarak doku yoğunluğunu ölçer. Ultrasonda ise tek bir kaynaktan çıkan ses dalgaları dokulardan yansıyarak geri döner. Ultrason radyasyon içermediğinden dolayı sıklıkla tercih edilir. Mamografinin meme kanseri tanısında üstünlüğü bulunmaktadır.