Divertikülit, kalın bağırsak duvarında oluşan keseciklerin (divertikül) iltihaplanması veya enfekte olmasıyla ortaya çıkan bir sindirim sistemi hastalığıdır. Genellikle 40 yaş üstü bireyleri etkileyen bu durum, batı toplumlarında yüksek lifli beslenmenin azalmasıyla giderek artış göstermektedir.
Divertikülit Neden Oluşur?
Divertiküller, bağırsak duvarının zayıf noktalarında dışa doğru baloncuklar şeklinde gelişir. Bu keseciklerin içine dışkı parçalarının sıkışması veya bakterilerin çoğalması iltihaba yol açar. Risk faktörleri arasında liften fakir beslenme, obezite, hareketsiz yaşam tarzı, sigara kullanımı ve yaşlanma sayılabilir. Genetik yatkınlık da önemli bir etkendir.
Divertikülit Belirtileri
- Sol alt karında şiddetli ve sürekli ağrı (en yaygın belirti)
- Ateş ve titreme
- Bulantı veya kusma
- Kabızlık veya ishal
- Karında şişkinlik ve hassasiyet
- İdrar yaparken ağrı (mesaneye bası nedeniyle)
- Rektal kanama (nadiren)
Tanı Yöntemleri
Fizik muayenede karın hassasiyeti saptanır. Tanıyı doğrulamak için:
- Bilgisayarlı Tomografi (BT): Altın standart yöntem, iltihaplı kesecikleri ve komplikasyonları gösterir.
- Kan Testleri: Lökosit yüksekliği enfeksiyonu işaret eder.
- Ultrason: Özellikle hamilelerde tercih edilir.
- Kolonoskopi: Akut atak sonrası bağırsak yapısını değerlendirmek için kullanılır.
Tedavi Yaklaşımları
-
Hafif Vakalar:
- Oral antibiyotikler (Siprofloksasin + Metronidazol)
- Sıvı diyetle bağırsak istirahati
- Ağrı kesiciler (Parasetamol)
-
Şiddetli Vakalar:
- Hastanede yatış ve intravenöz antibiyotik
- Abse varlığında radyolojik drenaj
- Bağırsak delinmesi veya tıkanıklıkta acil cerrahi
-
Kronik Tedavi:
- Lif takviyeleri (Psyllium)
- Probiyotikler
- Nüks önleyici Rifaksimin kürleri
Beslenme Önerileri
-
Akut Atak Sırasında:
1-3 gün sıvı diyet (et suyu, elma suyu)
Yavaş yavaş pirinç lapası, yoğurt gibi yumuşak gıdalara geçiş -
Atak Sonrası:
- Yüksek lifli gıdalar (kepekli tahıllar, brokoli, armut)
- Günlük 25-30 gr lif alımı
- Bol su tüketimi (günde 2-3 litre)
- Kırmızı et ve işlenmiş gıda kısıtlaması
Komplikasyonlar ve Riskler
- Bağırsak delinmesi
- Karın içi apse
- Fistül oluşumu (bağırsak-mesane arasında)
- Bağırsak tıkanıklığı
- Sepsis
Korunma Stratejileri
- Düzenli fiziksel aktivite (haftada 150 dakika yürüyüş)
- Lif alımını artırmak
- Obezite kontrolü
- Sigarayı bırakma
- Probiyotik destek kullanımı
Ne Zaman Acil Müdahale Gerekir?
- Ani başlayan şiddetli karın ağrısı
- 38.5°C üzeri ateş
- Kanlı dışkılama
- Karında sertlik ve bastırmayla artan ağrı
Divertikülit tekrarlayıcı olabilen bir hastalıktır. Atak geçiren hastaların %30’unda ilk 5 yıl içinde nüks görülür. Düzenli gastroenteroloji takibi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle tekrarlama riski azaltılabilir.
