evim.com

D Vitamini Eksikliği Belirtileri

D vitaminin yetersiz alımına bağlı olarak veya D vitaminin metabolizmasını bozacak bir hastalık olması halinde D vitamini eksikliği görülür.

D Vitamini Eksikliği Nedir?

Yağda eriyen vitaminlerden biri olan D vitamini vücutta kas iskelet sistemi, sinir sistemi, bağışıklık sistemi, kalsiyum ve fosfor metabolizması üzerinde oldukça önemli role sahiptir. D vitamininin başlıca kaynağı deride 7 dehidrokolesterol’un UVB (ultraviyole B) ışınlarıyla vitamin D3’e (kolekalsiferol) dönüşüm reaksiyonudur. Bunun dışında bitkisel ve hayvansal kaynaklı besinlerden de D vitamini alınır. D vitaminin yetersiz alımına bağlı olarak veya D vitaminin metabolizmasını bozacak bir hastalığa sahip olanlarda D vitamini eksikliği görülür.

Kanda D vitamini inaktif form olan prohormon 25-OHD’ye bakılarak ölçülür.

  • 25-OHD düzeyinin 30ng/ml ve üzerinde olması normaldir.
  • 25-OHD düzeyinin 20-29ng/ml arasında olması D vitamini yetersizliğidir.
  • 20 ng/ml’den düşük olması D vitamini eksikliğidir.

D Vitamini Eksikliği Belirtileri

D vitamini eksikliği ideal sınıra yakın değerlerde belirti vermeyebilir. Belirtiler D vitamini eksikliğinin derecesine ve süresine bağlı olarak ortaya çıkar.

Ağır D vitamini eksikliğinde kemiklerde mineralizasyonun bozulmasına bağlı olarak şu belirtiler ortaya çıkabilir.

  • Kemik hassasiyeti
  • Yaygın kas-kemik ağrısı
  • Yürümede güçlük
  • Yorgunluk
  • Kemik kırıkları

D vitamini eksikliği hastada belirti göstermese bile olsa son yıllarda yapılan çalışmalarda D vitamini eksikliğinin kalp ve damar hastalıkları, enfeksiyöz hastalıklar, otoimmun hastalıklar, metabolik sendrom, tip 2 diyabet ve kanser ile ilişkili olduğu belirtilmektedir.

D Vitamini Eksikliği Nedenler Nelerdir?

Temel olarak D vitamini eksikliği 3 nedene bağlıdır: Yetersiz alım, yetersiz emilim ve D vitamini metabolizmasında bozukluk

Yetersiz Alım

  • Besinlerle yetersiz alım: D vitamini bitkisel ve hayvansal besinlerde bulunur. Bitkilerde bulunan D vitamini formu vitamin D2 (ergokalsiferol)’dur. Hayvansal gıdalarda bulunan vitamin D formu ise D3 (kolekalsiferol)’dur. D vitamini içeren bazı besinler şunlardır: tuna, somon gibi yağlı balıklar, kırmızı et, karaciğer, tahıl ürünleri, süt ürünleri, brokoli, maydanoz, yeşil soğan gibi sebzeler.
  • Yetersiz güneş ışığı maruziyeti: Kuzey ülkelerinde yaşayanlarda, kapalı kıyafetler giyenlerde ve güneş kremi kullananlarda yetersiz güneş ışığı maruziyetine bağlı olarak D vitamini eksikliği görülmektedir.

Yetersiz Emilim

Besinlerle alınan D vitamini ince bağırsakta emilime uğrayıp şilomikron denilen yağ partikülleri içerisinde karaciğere taşınır. Yağ emiliminde bozukluğa neden olabilecek çölyak hastalığı, crohn hastalığı, pankreas yetmezliği, kistik fibrozis ve bazı karaciğer hastalıklarında D vitaminin emiliminde sorun olduğu için D vitamini eksikliği görülür.

Gastrektomi (midenin bir kısmının veya tamamının ameliyatla alınması) sonrası az beslenme, pankreas ve safra salgılarında bozulma, ince bağırsakta emilimde azalma veya ameliyat sonrası D vitamini döngüsünün hızlanmasına bağlı olarak da D vitamini eksikliği görülebilir.

D Vitamini Metabolizmasında Bozukluk

  • Karaciğer hastalıkları: D vitamini ince bağırsak hücrelerinden emildikten sonra şilomikronlarla karaciğere taşınır. Karaciğerde 25-hidroksilaz enzimiyle 25-OHD (kalsidiol)’e dönüştürülür. Daha sonra bağlayıcı proteinlerle böbreğe taşınıp aktif formu olan 1,25 OH2D (kalsitriol)’e dönüşür. Karaciğer hastalıklarında vitamin D’nin aktif forma dönüşümünde sorun olmasının yanı sıra D vitamininin taşınmasında rol alan proteinlerin eksikliği, bağırsaktan emilim yetersizliği gibi problemler de D vitamini eksikliğine neden olur.
  • Böbrek yetmezliği: D vitamini karaciğerde 25-OHD’ye dönüştürüldükten sonra taşıyıcı proteinler aracılığıyla böbreğe taşınır. Böbrekte aktif form olan 1,25 hidroksivitamin D (kalsitriol)’e dönüştürülür. Böbrek yetmezliğinde aktif forma dönüşüm gerçekleşemeyeceği için, D vitamini eksikliği görülür.

D Vi̇tami̇ni̇ni̇n İnakti̇f Metaboli̇tleri̇ne Yıkılmasına Neden Olan İlaçlar

Bazı ilaçlar D vitamininin metabolizmasını etkileyerek inaktif formuna dönüşmesine neden olur.

  • Fenitoin: Epilepsi tedavisinde kullanılır.
  • Ketokanazol: Mantar tedavisinde kullanılan antifungal ilaçtır.
  • Rifampisin, izoniazid: Tüberküloz (verem) tedavisinde kullanılan ilaçlardır.
  • Antiretroviral ilaçlar: HIV tedavisinde kullanılır.
  • Glukokortikoidler: Bağışıklık sistemini baskılamak için birçok hastalıkta veya adrenal yetmezliği olan hastalarda kullanılan ilaçlardır.

D Vitamini Eksikliği için hangi doktor ve hangi bölüme, ne zaman gidilmeli?

D vitamini eksikliği için Dahiliye bölümüne gidilmelidir.

Yaygın kas ve kemik ağrısı, halsizlik, dikkati toplamada zorluk gibi şikayetler varsa doktora gidilmelidir. Osteomalazi, osteoporoz, rikets ve paget gibi kemik hastalığı olan kişiler de D vitamini açısından taranmalıdır. Bunun dışında bazı insanlar D vitamini eksikliği için risk kategorisindedir. Bu risk gruplarından birine dahilseniz doktorunuza danışınız.

Risk grupları şu şekildedir:

  • Güneş ışığına yeterince maruz kalmayanlar
  • Koyu tenliler
  • 65 yaş üstü kadın ve erkekler
  • Hamile veya emziren kadınlar
  • 5 yaşından küçük çocuklar
  • Obezler
  • Antikonvülsan ilaç (fenitoin) veya glukokortikoid kullananlar
  • D vitamini eksikliğine neden olabilecek ek hastalığı olanlar (crohn, kronik böbrek yetmezliği, karaciğer hastalığı vs.)
Makaleyi faydalı buldun mu?
1
0
Makeleyi Paylaşın

D vitamini eksikliği ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

D vitamini eksikliği bazı hastalarda belirti vermez. Belirti gösteren hastalarda en sık görülen şikayet geçmeyen yorgunluk, kas ve kemik ağrısıdır.

Bununla birlikte D vitamini reseptörleri vücutta yaygın olarak bulunur. Bu da vitaminin birçok organ ve sistem üzerinde etkileri olduğu anlamına gelir. D vitamini eksikliği belirtisiz seyretmekle, kanser gelişimi riski arasında geniş bir yelpazeye sahiptir.

D vitamini eksikliği yorgunluk, kas ve kemik ağrısı (özellikle sırtta), bilişsel yeteneklerde azalma, sık enfeksiyon geçirme, yara iyileşmesinde gecikme, depresyon, çocuklarda büyüme ve gelişme geriliğine neden olur. Bunların dışında uzun süreli D vitamini eksikliği yüksek tansiyon, kalp damar hastalıkları, kanser ve diyabet gibi kronik hastalıklarla ilişkilidir.

Yeterli miktarda D vitamini almak az miktarda kilo kaybına yardımcı olur, yağlanmayı baskılar ve kilo alımını sınırlandırır. Buna rağmen D vitamini eksikliği kilo verememenin sık karşılaşılan bir nedeni değildir. Kilo vermekte zorlanan veya kilo veremeyen hastalar mutlaka endokrinoloji uzmanına danışmalıdır.

D vitamini eksikliğinde en sık görülen şikayet kas ve kemik ağrısıdır. Bu ağrılar özellikle sırtta, kaburgalarda ve leğen kemiğindedir. Ancak uylukta ve kaval kemiğinde de ağrıya neden olur.

D vitamini reseptörleri vücutta yaygın olarak bulunur. Bunlardan birisi de bağırsaklardır. Vitamin D eksikliği bazı hastalardan irritabl bağırsak sendromuna (huzursuz bağırsak sendromu) yol açmaktadır. Huzursuz bağırsak sendromunda ishal, kabızlık veya her ikisi birden olabilir. İshal ve kabızlığa karın ağrısı ve kanama da eşlik edebilir.

Amerika’da yapılan çalışmalara göre vitamin D eksikliği olan kişilerde 5.5 yıl içerisinde kanser gelişme riski %31 artmaktadır. İdeal vitamin D düzeyinin üstüne çıkıldığında ise bu riskin %22 oranında azaldığı gösterilmiştir. D vitamini eksikliğinin özellikle meme ve kolon kanseriyle ilişkili olduğu tahmin edilmektedir.

D vitamini eksikliği ile kanser arasındaki ilişki kadınlarda erkeklere göre daha fazladır.

D vitamini eksikliği tedavisi ağız yoluyla kullanılan vitamin D takviyesiyle yapılır. Güneş ışığı almak da, D vitamini eksikliğinin tedavi edilmesi için olmazsa olmaz bir yoldur.

makaleyi incele

D vitaminin yetersiz alımına bağlı olarak veya D vitaminin metabolizmasını bozacak bir hastalık olması halinde D vitamini eksikliği görülür.

makaleyi incele