evim.com

Apandisit

Bir hastalık olarak bilinen apandisit şişmesi durumu aslında apendiks adı verilen organın iltihap nedeniyle ödemlenmesidir. 

Apandisit Nedir?

Apandisit hastalığı kalın bağırsağın solucan şeklinde bir uzantısı olan apendiks isimli organda görülür. Hayatın ilk yıllarında görevi bağırsakların savunmasına yardım gibi görünen apandisin görevi ise hala tam olarak bilinmemektedir.

Apandisit hastalığı ise apendiks organının bakteriyel istilası sonucu meydana gelen acil bir tablodur. Bu bakteriyel istila organda ödem ve iskemiye (kan akışının azalmasına) yol açarak ağrıya sebep olur. 

Apandisit en çok ergenlik çağındakilerde ve genç erişkinlerde görülür. 15-24 yaş arasında görülme sıklığı yüksektir.

Bir hastalık olarak bilinen apandisit şişmesi durumu aslında apendiks adı verilen organın iltihap sebebiyle ödemlenmesidir. Şişme sonucunda apandisit patlarsa bu perfore (delinmiş) apandisit olarak adlandırılır.

Akut apandisit ve kronik apandisit başlıklarında apandisit hastalığı ikiye ayrılır. Akut apandisit patlaması sonrası yağ tabakasıyla vücudun organı korumaya çalışmasına ise sarılmış apandisit (plastrone apandisit) denir.

Karın içinde bulunduğu konum sürekli değişken olan organ olan apendiksteki apandis ağrısı, bu organın ucunun uzandığı; karaciğer altı, sağ böbrek önü, sol alt karın ve mide üstü gibi birçok yerde olabilir.

Apendiks Yerleşimleri

Apendiksin konumuna göre de apandisit bulguları değişir. En çok bulunduğu konum retroçekal (ince bağırsağın kalın bağırsağa bağlandığı kısmının arkası) bölgedir (%65-70).

Diğer yerleşim yerleri şunlardır: Paraileal (preileal), Postileal, Promontorik, Pelvik, Subçekal, Parakolik (paraçekal).

Apandisit Belirtileri

İnsanlar tarafından apandisit başlangıcı olarak bilinen karın ağrısı hastalığın ilk belirtisidir. Karnın çevresine yayılan bu geçmeyen ağrılar ağrı kesici kullanımı ile de hafiflemezler. Hatta karın bölgesinin sağ alt kısmına doğru ilerledikçe hissedilen bu geçmeyen ağrı giderek artar. Halk dilinde “bıçak gibi” olarak da isimlendirilen ağrılara evrilirler.

Akut apandisitin en önemli belirtisi hastanın tariflediği şiddetli ağrıdır. Ağrının niteliği, künt (batıcı değil yumruk gibi) olup göbek çevresinde başlar. Zamanla sağ alt karın bölgesine doğru yer değiştirir ve orada sabit kalır. 

Akut apandisit mutlaka tedavi edilmesi gereken acil bir tıbbi durumdur.

Akut apandisitin 4 evresi (çeşidi) vardır. Bunlar;

  • Kataral (enfekte) apandisit
  • Süpüratif (iltihaplı) apandisit
  • Gangrene (kangrenli) apandisit
  • Perfore (patlamış) apandisit

En sık kataral evrede tanı alır.

Kataral evrede tedavi edilmezse süpüratif (irinli) apandisit meydana gelir. Bunun sonucunda abseler oluşur ve abselerin patlayıp peritona (karın zarına) açılmasıyla peritonit (karın zarı iltihabı) oluşabilir.

Kangrenli apandisit ise en ciddi evredir ve bu evrede organa gelen kan miktarı damarların tıkanmasıyla azalır. Organ beslenemez ve ölmeye başlar. Karın zarı iltihabı başlamışsa daha ciddi boyutlara ulaşır.

En çok bu evrede şikayetler belirginleşir. İştahsızlık, bulantı, kusma, ateş yükselmesi, nabızda artma, bağırsak hareketlerinde değişiklik (ishal ya da kabızlık) görülür.

Kronik apandisit ise akut apandisitin uzun süreli ve hafif şikayetlerin eşlik ettiği formudur. En sık rastlanan belirtisi, özellikle yemeklerden sonra artan hafif şiddette ama sık sık oluşan karın ağrısıdır. Ateş, nabız yükselmesi, bulantı-kusma görülmesi durumun akut hale geldiğinin belirtisidir. Kronik apandisit acil ameliyat gerektirmez fakat yine de kesin tedavisi ameliyattır.

Apandisit hastalığının tüm çeşitlerindeki en çok karşılaşılan belirtileri ise şöyledir:

  • Hastaların %90-95’inde iştahsızlık vardır ama pek dikkat çekmez. Bu durum apandisit ağrısından önce ortaya çıkar. Çoğu insanın bildiğinin aksine hastalıkta görülen ilk belirtidir.
  • Ağrı tipik olarak, midenin üstünde/göbek çevresinde başlar ve 4-6 saat sonra göbeğin sağ alt tarafına doğru ilerleyerek şiddetlenir ve orada kalır. Bu ağrı hareketle, derin solunumla, öksürmeyle veya hapşırmayla şiddetlenir. Apandisit sancısı bu şekilde ayırt edilebilir.
  • Mide bulantısının yanı sıra kusma gibi şikayetler vakaların %75'inde görülür. Bu belirtiler genellikle apandisit ağrısından sonra ortaya çıkar ve pek fazla şiddetli değildir.
  • Son zamanlarda başlamış olan bir kabızlık ve karın şişliği genelde bulunur, hasta gaz çıkaramayabilir.
  • Hastada diğer belirtilerden sonra ortaya çıkan ve 39 °C’ye kadar çıkabilen hafif bir ateş yükselmesi görülür. Eğer bu derecenin de üstünden bir ateş varsa ek komplikasyon (apendiksin patlaması ya da karın zarı iltihabı gibi) oluşmuş olabilir.
  • Hafif bir kalp hızı artışı vardır. 120-140’ı geçmez genellikle. Eğer bunun üzerindeyse yine ek bir komplikasyon düşünülebilir.
  • Karın ağrısı, kasıkların ve bacağın vücutla birleştiği noktalarda sancı ve mide bulantısı kadınlarda görülen başlıca apandisit belirtileridir. Özellikle kasık, sırt ve genital bölgede hissedilen ağrılar apandisit belirtisi açısından kadınlarda yoğun görülmektedir.

Apandisit Nedenleri Nelerdir?

Apandisitin nedeni aslında temel olarak apandis içindeki boşluğun (lümen) tıkanmasıdır. Bu organın içinde birikenleri atamaması ve zamanla iltihaplanması sonucu akut apandisite sebep olur.

Apandis lümeni pek çok sebeple tıkanabilir :

  • Fekalitler: Katılaşmış ve taşlaşmış dışkı parçalarıdır. En sık görülen faktörlerdir, çocuklarda bağırsak lümeninin dar olması ve dışkı alışkanlığındaki bozukluklardan ötürü daha sık görülür.
  • Bağırsak parazitleri (kıl kurdu gibi)
  • Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi inflamatuvar bağırsak hastalıkları sonucu açılan yaralar veya oluşan ülserler
  • Yabancı cisimler (meyve çekirdekleri, mermi parçaları, metaller gibi)
  • Apandise kadar gelen enfeksiyonlar da bazen akut ya da kronik apandisite sebep olabilmektedir. Bunlar, virüslerle, bakterilerle veya mantarlarla oluşabilir.
  • En sık sebeplerden biri E.coli bakterisidir. Bu bakteriler bağırsaklarımızda doğal olarak yaşar ve çoğu türü zararsızdır ama bazı türleri hastalık yapıcıdır.
  • Sularda veya nemli yerlerde yaşayan Psödomonas cinsi bakteriler ve Bacteriodes cinsi bakteriler de apandisite sebep olabilir. Salmonella ve Shigella bakterileri ise sindirim sisteminde enfeksiyona yol açarak apandisite zemin hazırlayabilir. Genelde bakteri içeren hijyenine dikkat edilmemiş besinlerle bulaşırlar.
  • Virüslerden ise adenovirüsler ve kızamık virüsü az miktarda da olsa apandisite yol açabilir.
  • Mantar enfeksiyonları ise daha çok bağışıklık sistemi bozulmuş kişilerde oluşur. (uzun süreli kontrolsüz şeker hastaları, kanser tedavisi görenler, AİDS hastaları gibi)

Apandisit için hangi doktor ve hangi bölüme, ne zaman gidilmeli?

Konuyla ilgilenen esas bölüm genel cerrahi olup, apandisitin akut belirtileriyle (şiddetli sağ alt karında lokalize bir ağrı, bulantı-kusma, ateş gibi) karşılaştığınızda acil tıp polikliniklerine hızlıca başvurmalısınız.

Akut apandisit önemli bir hastalıktır. Zaman kaybedilmesi durumunda perfore olabilir (patlayabilir) ve bu yaşamsal tehdit oluşturan bir süreçtir.

Makaleyi faydalı buldun mu?
4
0
Makeleyi Paylaşın

Apandisit ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Vücudumuzda sağ kasığın biraz üzerinde bulunur. Elinizi sağ kasığınızın üstüne yerleştirdiğiniz zaman, elinizin altındaki bölgede yer almış olur ve ağrıyı bu bölgede hissedersiniz. Apandisit hastalığının ağrısı genelde gaz sancıları ve kadınlarda ise regl ve pms döneminde yaşanan ağrılar ile karıştırılır.

Bir çeşit beyaz kan hücresi olan lenfosit üretimine yardımcı olur. Lenfosit dokuları için depo görevi görür. Kan hücrelerini patojenlerden ve yabancı maddelerden korumak için üretilen antikorların oluşumuna katkı sağlar. Akyuvarların vücudun ihtiyaç duyduğu yere gitmesini sağlayan bir molekül üretir. Fetüs için de apandisin kritik bir fonksiyonu vardır. Endokrin hücreleri (yani iç salgı ile ilgili hücreler) düzenleyerek, normal gelişime yardımcı olur. Yetişkinlik döneminde bir çeşit bağımsız bağışıklık sistemi gibi çalışır. Yediğimiz içtiğimiz zararlı maddelerin filtrelenmesini sağlar.

Apandisitin tabanının yeri hep sabittir değişmez. Ama serbest ucu farklı lokalizasyonlarda bulunabilir ve buna göre değişik klinik tablolar ortaya çıkar. En sık bulunduğu bölge sağ alt karındır. Sağ kasığın biraz üzerinde yer alır.

Apandist ağrısı birkaç gün sürer ve ardından patlar. Hastalığın en belirgin özelliği ise apandist ağrısı ile birlikte kabızlığın ortaya çıkmasıdır. Apandisit ağrısı yaşadığınızdan şüpheleniyorsanız zaman kaybetmeden doktora gitmelisiniz. Apandisit hafife alınmamalıdır. Çünkü ölümcül sonuçlar ortaya çıkabilir.

Ağrı ilk önce dağınık hissedilir; yani bir noktayla sınırlı değildir. Hastaya ağrılı bölgeyi işaret etmesi istendiğinde ağrının tam olarak nereden geldiğini kesin olarak belirtememesi normal bir durumdur. Zamanla ağrı sağ karın altına yerleşir ve burada kalır. Hasta ağrının kesin yerini belirleyebilir.