Akciğer zarı kanseri (plevral malign mezotelyoma), akciğerleri saran zar tabakasında gelişen agresif bir kanser türüdür. Temel nedeni asbest maruziyeti olan bu hastalık, teşhis konulduğunda genellikle ileri evrede olması nedeniyle tedavisi zorlu seyreder. İşte bu kanser türüne dair kapsamlı bilgiler:
Akciğer Zarı Kanseri Nedir?
Plevra adı verilen çift katmanlı zarın (viseral ve paryetal plevra) arasında gelişen malign tümörlerdir. En yaygın formu malign mezotelyoma olup, vakaların %80’inden fazlası asbest liflerinin solunmasıyla ilişkilidir. Tümörler, akciğer hareketlerini kısıtlayarak sıvı birikimine (plevral efüzyon) yol açar.
Risk Faktörleri ve Nedenleri
- Asbest Maruziyeti: İnşaat, gemi ve izolasyon sektörlerinde çalışanlarda risk 10 kat artar.
- Erionite: Volkanik kayaçlarda bulunan bu mineral, asbest benzeri etki gösterir.
- Radyoterapi Öyküsü: Göğüs bölgesine uygulanan radyasyon tedavileri.
- Genetik Yatkınlık: BAP1 gen mutasyonu taşıyanlarda risk yükselir.
- SV40 Virüsü: Tartışmalı olmakla birlikte bazı çalışmalarda ilişkilendirilmiştir.
Belirtiler ve İlerleme
Hastalık sinsi başlangıçlıdır; belirtiler maruziyetten 20-40 yıl sonra ortaya çıkar:
- Evre 1-2: Göğüs ağrısı (kürek kemiği altında batma hissi), kuru öksürük, nefes darlığı
- Evre 3-4: Şiddetli kilo kaybı (6 ayda >%10), gece terlemeleri, kanlı balgam, yutma güçlüğü
- Fiziksel Bulgular: Plevral sıvı nedeniyle akciğer seslerinin azalması, göğüs deformitesi
Teşhis Yöntemleri
- Görüntüleme:
- Kontrastlı BT’de plevrada nodüler kalınlaşma
- PET-CT ile metastaz taraması
- Sıvı Analizi: Torasentezle alınan plevral sıvıda malign hücre araştırması
- Biyopsi: VATS (video yardımlı torakoskopik cerrahi) ile doku örneği alınması
- İmmünohistokimya: Kalretinin, WT-1 pozitifliği ile mezotelyoma tanısı
Tedavi Protokolleri
- Cerrahi:
- Pleurektomi/Dekortikasyon: Tümörlü zarın çıkarılması
- Ekstraplevral Pnömonektomi: Akciğer ve zarın tamamen alınması (seçilmiş vakalarda)
- Kemoterapi: Sisplatin + Pemetreksed kombinasyonu (sağkalımı 12 aya uzatır)
- Radyoterapi: Cerrahi sonrası lokal nüksü önlemek için
- İmmünoterapi: Nivolumab + İpilimumab kombinasyonu (FDA onaylı)
Prognozu Etkileyen Faktörler
| Faktör | Olumlu Etki | Olumsuz Etki |
|—————–|——————-|——————–|
| Histoloji | Epiteloid tip | Sarkomatoid tip |
| Evre | Evre 1-2 | Evre 3-4 |
| Yaş | <65 yaş | >75 yaş |
| Performans | ECOG 0-1 | ECOG 3-4 |
Palyatif Bakım ve Destek Tedaviler
- Plevrodezis: Talk poudrage ile plevral boşluğun kapatılması
- Ağrı Kontrolü: Opioid bazlı rejimler + Gabapentin
- Oksijen Tedavisi: Hipoksemi gelişen hastalarda
Korunma Stratejileri
- Asbest içeren binalarda renovasyon sırasında koruyucu ekipman kullanımı
- Endüstriyel alanlarda hava filtreleme sistemleri
- Riskli meslek gruplarında düzenli akciğer taraması (yıllık düşük doz BT)
Klinik Çalışmalar ve Yenilikler
- Hedefe Yönelik Tedaviler: BRCA mutasyonu olanlarda PARP inhibitörleri
- Tümör Aşıları: WT-1 peptid aşıları ile bağışıklık aktivasyonu
- TTF Tedavisi: Tümör alanına elektrik alanı uygulaması
